Kavram karikatürü uygulamalarının 5.sınıf öğrencilerinin matematiksel dil kullanımına yansımaları: Bir eylem araştırması

Çalışmanın amacı, kavram karikatürü uygulamalarının öğrencilerin matematiksel dili kullanma durumları üzerindeki yansımalarını ortaya çıkarabilmektir. Araştırmanın katılımcıları Giresun'da bir köy okulunda öğrenim gören, kolay ulaşılabilir durum örneklemesi ile seçilen ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 10 beşinci sınıf öğrencisidir. Çalışma, yeni uygulamalar denenebilmesi, eksikliklerin çalışma sırasında giderilebilmesi ve araştırmacı öğretmenin kendini geliştirebilmesi için eylem araştırması desenindedir. Çalışmanın veri toplama araçları; sembol/terim/kavram içeren beşinci sınıf kazanımlarına uygun kavram karikatürleri, matematik günlükleri, alan notları, performans ölçme kâğıdı ve yarı yapılandırılmış görüşme formudur. Çalışma öğrenci günlüklerinden ve araştırmacının tuttuğu alan notlarından doğrudan alıntılar ile desteklenmiştir. Geçerlik ve güvenirlik için karikatürlerdeki sorular 2018-2019 eğitim öğretim yılında araştırmacının okulda kullandığı kitaptan seçilmiş, belirtke tablosu oluşturmuş, uzman görüşüne başvurulmuş, pilot çalışma yapılmıştır. Kavram karikatürleri betimsel analiz ile analiz edilmiştir. Çalışmada katılımcıların pek çoğunun başlangıçta az sayıda sembol/terim/kavram kullandığı, sürecin sonunda bu sayının oldukça arttığı görülmüştür. Üç öğrencinin ilk karikatürde hiç sembol/terim/kavram kullanmadıkları, son karikatürde sınıf ortalamasına yakın sayıda sembol/terim/kavram kullandıkları tespit edilmiştir. Bununla birlikte alt öğrenme alanlarına göre ortalama sembol/terim/kavram sayısının, ilk alt öğrenme alanında 10 civarında iken, 6 aylık süre sonunda, son alt öğrenme alanında yaklaşık sekiz katına çıkarak 80 civarına ulaştığı belirlenmiştir. Dolayısıyla kavram karikatürleri ile işlenen derslerin sembol/terim/kavram kullanımına katkısının olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kavram karikatürlerinin kullanıldığı, öğrencilerin sürece aktif katılım sağladığı, derste söz alarak cümleler kurduğu, kurduğu cümleleri kendi ifadeleri ile yazdığı, fikir alışverişi ve araştırma yapabildiği, kendi cevapları ile yüzleştiği ortamlarda matematiksel dil becerilerinin geliştiği açığa çıkmıştır. Ayrıca çalışmada, kavram karikatürlerinin, öğrencilerin yaptığı hatalarının sebepleri hakkında fikir verdiği, öğretim programında öğrencilere kazandırılması hedeflenen yetkinliklere ve kök değerlere olumlu katkı sağladığı, öğretmene kendi uygulamaları hakkında bilgi verdiği, disiplinler arası çalışmalara olanak sağladığı da elde edilen sonuçlar arasındadır. Bunun yanında çalışma araştırmacı öğretmenin kavram karikatürü kullanımı konusunda mesleki deneyim kazanmasını sağlamış ve bu konuda bilimsel faaliyetlere katılmasına zemin hazırlamıştır. İleride farklı sınıf seviyelerinde ve farklı konular üzerinde kavram karikatürünün kullanıldığı eylem araştırmaları yürütülebilir.