Kaya düşmesi analizinde geri sıçrama katsayısının etkisinin deneysel ve analitik yöntemlerle incelenmesi

Çalışmanın amacı kaya düşmesi sorunlarının çözümlenmesinde literatürde sıklıkla kullanıldığı tespit edilen RocFall ticari yazılımının kullanıldığı durumlar ile MATLAB yazılımı kullanılarak hazırlanmış N-TEK adlı yazılımın kullanıldığı durumlar arasındaki benzerliklerin ve/veya farkların belirli bir çalışma alanını kapsayan uygulama örneği yardımıyla nitel ve nicel olarak belirlenmesidir. Kinematik geri sıçrama katsayılarının (Rn, Rt) girdi değişkeni olduğu RocFall adlı ticari yazılım öbek kütle yaklaşımı kullanarak tekil bloklara ait hareket hesaplamalarını 2 boyutta yapılabilmesini sağlamaktadır. Benzer şekilde öbek kütle yaklaşımı kullanan, yay (kx, ky) ile sönümleme (cx, cy) katsayılarının girdi değişkeni olduğu N-TEK yazılımı ilgili hareket hesaplamalarının yapılabilmesini kuvvet modelleri kullanarak sağlamaktadır. Her iki yazılıma ait girdi değişkenlerinin belirlenebilmesi için uzaktan algılama yöntemleri kullanılarak çalışma sahasına ait sayısal arazi modeli oluşturulmuş, arazi deneyleri yürütülmüş ve geriye dönük analiz çalışmaları yapılmıştır. Arazi deneyleri yüksek hızlı kamera ile yapılan çekimleri ve ilgili mühendislik jeolojisi birimlerine ait yer değiştirme miktarlarının belirlenmesini kapsamaktadır. RocFall yazılımı içerisinde farklı birimlerin tanımlanmasını sağlayan normal ve teğet geri sıçrama katsayılarının belirlenmesinde yüksek hızlı kamera görüntülerinin kullanılmasının ilgili yöntemin kullanıcı hatasına açık olması ve bloğun çarpışma yüzeyi ile temas ettiği ve çarpışma yüzeyinden ayrıldığı anların çoğunlukla tespitinin mümkün olmaması nedeniyle yetersiz kaldığı sonucuna varılmıştır. Geriye dönük analiz çalışmaları ile çalışma sahası içerisindeki mühendislik jeolojisi birimlerine ait normal ve teğet geri sıçrama katsayıları belirlenebilmiştir. N-TEK yazılımı içerisinde mühendislik jeolojisi birimlerinin tanımlanmasını sağlayan yatay ve düşey yay ile sönümlenme sabitlerinin arazi deneyleri yardımıyla belirlenen yer değiştirmeler kullanılarak tespiti ilgili hareket modeline ait kabuller dikkate alındığında sorunun matematiksel çözümünün bulunmaması nedeniyle mümkün olamamıştır. İlgili hareket modellerinin nitel/nicel karşılaştırması yapılamamıştır, ancak mevcut durum ile ilgili açıklamalar çalışma içerisinde detaylı biçimde ortaya konmaktadır.