Kayaboğaz'ın doğusu ve Sağlarca arasında Botan Çayı Vadisinin (Siirt) gelişimi üzerine kütle hareketlerinin etkisi

Siirt il merkezin güneyinde yer alan çalışma sahası 55,60 km2'lik bir alan kaplamaktadır. Sahanın yükseltisi 449-1294 metre arasında değişmektedir. Çalışma sahasında meydana gelen kütle hareketlerinin birçok sebebi vardır. Bunlar; jeolojik, jeomorfolojik, klimatik, flüviyal özellikler, vejetasyon ve insan faaliyetleridir. Sahanın jeolojik özellikleri değerlendirildiğinde; litololojik olarak karasal kırıntıların olduğu yamaçlarda genellikle heyelan ve toprak kaymaları yaşanmaktadır. Kireçtaşından oluşan yamaçlarda, kütle hareketleri şeklinde düşme ve devrilmeler meydana gelmektedir. Sahanın güneybatısı olan Ilısu barajı mevkiinde, kuzey ve güneyde iki fay geçmektedir. Fayların geçtiği bu bölgelerde diklikler daha keskindir. Sahada eğimin 23° ile 73° arasında değişen yerler heyelan açısından duyarlı alanlar olarak değerlendirilmiştir. Bakı faktörü değerlendirildiğinde güneşlenme süresi daha fazla olan yamaçlarda, fiziksel parçalanma olayı şiddetli olduğu için aşınım daha fazladır. Sahada kütle hareketlerini tetikleyen en önemli unsur şüphesiz iklim faktörüdür. Yarı kurak iklim şartlarının egemen olduğu sahada mevsimsel ve günlük sıcaklık farklarından ötürü meydana gelen fiziksel parçalanma olayı, aşınan malzemenin taşınımını hızlandırmaktadır. Aşınan malzemeler, yağış şartları oldukça yüksek olan sahada, seyelan sularının ve sellenmenin etkisiyle hızla taşınmaktadır. Vejetasyon örtüsünün sahada oldukça seyrek olması aşınmayı hızlandırmaktadır. Kütle hareketlerine neden olan bir durum ise flüviyal aşındırma süreçleri ve kurvature değerleridir. Yana ve geriye aşındırmanın etkisiyle alttan oyulan kütleler, yerçekiminin etkisiyle bir süre sonra devrilmelere ve kaya düşmelerine neden olmaktadır. Çalışma sahasında paralel yamaç gerilemesi ve litolojiye uygun olarak kornişli vadiler sıkça yer yer alır. Konkav yamaçlarda kütle hareketlerinin etkileri de bariz görülmektedir. Sahada, özellikle Rasıl Hacar (Delikli Taş) bölgesinde dik yamaçların oluşmasında neritik kireçtaşının etkisi vardır. Bu bölgede yana aşındırmanın etkisiyle devrilmeler ve kaya düşmeleri görülmektedir. Sahamızda özellikle yamaçlarda farklı enine vadi profillerinin görülmesinde fiziksel parçalanmanın etkisi fazladır.