Balance in resource allocation problems: A changing reference approach

Denge, kaynak dağıtım problemlerinde önemli bir kriter haline gelmektedir. Özellikle toplumsal refahı etkileyen konularda denge faktörüne karşı hassasiyet daha yüksek ölçüdedir. Bu tarz kaynak dağılım problemlerinde yalnızca verimliliğin ençoklandığı bir yöntem kullanıcılar tarafından uygun bulunmayabilir. Bu nedenle, bu çalışmada denge ve verimlilik kriterlerinin birlikte ele alındığı bir kaynak dağıtım mekanizması önerilmektedir. Denge ölçümü yapılırken gerçekleşen dağılımın karar verici tarafından önceden belirlenen referans dağılımdan ne kadar saptığı hesaplanmaktadır. Denge, farklı çıktı miktarları söz konusu olduğunda farklı şekillerde algılanabilir. Bu değişken denge algısıyla uyumlu bir mekanizma geliştirebilmek için farklı çıktı miktarlarında karar vericinin referans dağılımını değiştirmesine olanak verilmiştir. Önerilen yöntem proje portföy seçimi problemi üzerinde uygulanmıştır. Problem, karışık tamsayı matematiksel modelleme kullanılarak iki amaç fonksiyonlu bir şekilde formüle edilmiştir. Amaç fonksiyonlarından biri verimliliği ençoklamakken, diğeri dengesizliği enazlamak olarak belirlenmiştir. İki amaç fonksiyonlu problem öncelikle epsilon kısıt yöntemi kullanılarak çözülmüştür. Problem boyutu büyüdükçe hızla artan çözüm süreleri sebebiyle büyük problemler için metasezgisel algoritmalar kullanılmıştır ve performansları raporlanmıştır. Ardından alternatif bir çözüm yöntemi olarak interaktif bir algoritma uygulanmıştır. Önerilen yöntem karar vericiye adaletli dağıtım konusunda içgörü kazandıracak ve probleme özel denge kısıtlarını yansıtmakta kullanışlı olacaktır.