Kayıtdışı ekonomi ve Türkiye'de kayıtdışı ekonomi boyutunun tahmini

ÖZET Kayıtdışı ekonomik faaliyet, bilinmeyen faaliyetlerden oluştuğu için tanımlanması oldukça zordur. Bu nedenle, yapılan tanımlamalar araştırmacıların kayıtdışı ekonominin hangi alanı ile ilgilendiklerine bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Kayıtdışı ekonominin nedenleri, tanımlamalarında olduğu gibi ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Aynı zamanda kayıtdışı ekonominin kayıtlı ekonomi üzerinde olumsuz etkilerinin var olduğunu savunanların yanı sıra olumlu etkilerini savunanlar da mevcuttur. Kayıtdışı ekonomilerinin boyutlarını tespit etmek amacıyla oluşturulan birçok yaklaşım mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, Türkiye?de kayıtdışı ekonomi boyutunu, mevcut yaklaşımlarla tahmin etmeye çalışmaktır. Bu amaçla kullanılan dolaylı yöntemler; vergi denetimleri yaklaşımı, istihdam yaklaşımı, basit parasal oran yaklaşımı, genişletilmiş parasal oran yaklaşımı ve ekonometrik yaklaşım yöntemleri olup bu yöntemlerden yararlanılarak tahmin sonuçları elde edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre kayıtdışı ekonominin GSYİH?ya oranı; vergi denetimleri yaklaşımına göre yaklaşık olarak ortalama %52.2, basit parasal oran yaklaşımına göre yaklaşık olarak ortalama %13.6, genişletilmiş parasal oran yaklaşımına göre yaklaşık olarak ortalama %25.2 ve %35.8, işlem hacmi yaklaşımına yaklaşık olarak ortalama %13.6 ve Sınır Testi kullanılarak hesaplanan ekonometrik yaklaşıma göre yaklaşık olarak ortalama %15.9 olarak tespit edilmektedir. Bunun yanı sıra, istihdam hacmi yaklaşımına göre kayıtdışı istihdamın toplam nüfusa oranı, yaklaşık olarak ortalama %3.6 iken kurumsal olmayan işgücüne oranı, yaklaşık olarak ortalama %5 olarak belirlenmektedir. Ayrıca elde edilen bulgular, kayıtdışı ekonominin gelişiminin, ekonomik kriz dönemlerinde artış eğilimli olduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Kayıtdışı Ekonomi, Kayıtlı Ekonomi, Dolaylı Yöntemler, Sınır Testi