Kazakistan ve Türkiye muhasebe sistemlerinin karşılaştırılması

sletmenin dili olarak bilinen muhasebe isletme ile ilgili kisi ve kuruluslar arasında iletisimin saglanmasında önemli role sahiptir. Muhasebe; isletmede meydana gelen finansal nitelikteki olay ve islemleri kaydetmek, sınıflandırmak ve özetleyerek raporlar halinde ilgili taraflara sunmaktır. Her ülkenin kendi ekonomik düzenine göre kurulmus ve gelismekte olan muhasebe sistemleri vardır. Günümüzde piyasa entegrasyonunun hızla yasanması nedeniyle ülkelerin ulusal muhasebe sistemlerini uluslar arası muhasebe standartlarına uyumlu hale getirme çalısmaları daha da artmıstır. Sovyetler Birliginin dagılmasıyla birlikte bagımsızlıgını alan Kazakistan, bagımsızlıgının ilk yıllarından itibaren dünya standartlarına uyumlu ve aynı zamanda ulusal ekonomik sartları dikkate alan muhasebe sistemini gelistirmeye yönelik adımlar atmıstır. lk ve önemli adımlardan biri 26 Aralık 1995 tarihinde kabul edilen ?Muhasebe ve Finansal Raporlama? yasası olmustur. Çalısmada Kazakistan Muhasebe Sistemi ile Türkiye Tek Düzen Muhasebe Sistemi karsılastırılmıs ve tespit edilen önemli farklılıklar asagıda kısaca özetlenmistir: ? Kazakistan muhasebe hesap planında varlıklar likiditesi en düsük olandan likiditesi en yüksek olana dogru, yükümlülükler de vadesi uzun olandan kısa olana dogru sıralanmaktadır. Bu da hesap planının hala eski düzenin özelliklerini tasıdıgını göstermektedir. Ayrıca maliyet hesapları bulunmamakta, bunun yerine üretim hesapları mevcuttur. ? Kazakistan'da düzenlenen bilançonun aktifinde önce duran varlıklar, sonra dönen varlıklar yer almaktadır. Pasifinde ise önce sermaye, sonra yükümlülükler sıralanmaktadır. Ayrıca mali tabloların dipnotları mali tabloların eklerinde degil, ayrı bir finansal rapor olan açıklayıcı mektupta gösterilmektedir. ? Sovyetler Birligi muhasebe sisteminde olusan ve hala da kullanılmakta olan kayıt sekilleri mevcuttur. Bunlar anıt-emir ve jurnal emir kayıt sekilleridir. sletmeler uyguladıkları kayıt sekline göre anıt ?emir veya jurnal ?emir defterlerinden birini tutmak zorundadır. Her iki kayıt sekli de defterlere kayıt yükünü çogaltmaktadır. Kazakistan'da muhasebe sisteminin eksikliklerinin farkına varılmıs ve 2005'den itibaren anonim sirketlerin, 2006'dan itibaren diger sirketlerin uluslar arası finansal raporlama standartlarına geçmesi kararlastırılmıstır. Ancak karara ragmen hem UFRSnın Kazak ve Rus dillerinde çevirilerinin bulunmaması ve hem egitim eksikligi bu geçis süresini uzatmaktadır. Dolaysıyla firmalar hala eski sistemi kullanmayı tercih etmektedirler.