Kentsel dönüşümde farklı üstlenicilerin dağılım modelleri; İstanbul örnekleri

Kentsel dönüşüm, tarihsel süreçte ülkelerin sahip olduğu yasal ve sosyo ekonomik yapıya göre farklı amaçlar ve hedefler doğrultusunda gerçekleşmektedir. Bu olgu son yıllarda ülkemizde yaşanan afetlerle; kentlerde yıpranmış ve köhneleşmiş alanlarda, statik açısından riskli yapılarda, zeminden kaynaklı riskli alanlardaki yapılaşmalarda, imar planlarına uygun olmayan kaçak yapılaşma ve gecekondu gibi ruhsatsız binalarda dönüşüme ihtiyaç duyulmuştur. Kentsel dönüşümde özellikle yasal kapsamda yapılan son düzenlemeler ile sürecin mümkün olduğunca hızlanması amaçlanmaktadır. Uygulamayı etkileyen uzlaşma sürecindeki, belirleyici en önemli etmen ise dağılım modelleridir. Dönüşüm alanları özelinde, yürütücü/idareye ve/veya yasal kapsama bağlı olarak uygulamalarda farklılaşmalar söz konusudur. Son dönemlerde hızla artan kentsel dönüşüm uygulamalarında birbirinden farklı dağılım modelleri ile uygulamalar gerçekleşmektedir. Bu nedenle çalışmanın doküman incelemesi, saha araştırması ve karşılaştırmalı kentsel çalışmalar yöntemi kullanılarak İstanbul ölçeğinde farklı bölgelerinde farklı üstleniciler üzerinden uygulama örnekleri seçilerek irdelenmektedir. Türkiye'de gerçekleşen uygulamalarda, yasal kapsamda dağılım modelleri net olarak yönlendirilmemesi, uygulamaların yürütücülerin inisiyatifine bırakılması ve uygulamada ortaya çıkan sorunların çözümüne yönelik öneriler planlama süreci ile ele alınarak değerlendirilmektedir.