Kentsel/kamusal mekanda yaşlı olmak: Mersin kenti örneği

Kentlerin 21.yüzyılda hızla dönüşen yapısı ile birlikte artan yaşlı nüfusun kentsel yaşama katılımı kritik bir tartışma alanı haline gelmiştir. Kentsel değişim ve dönüşümler, yaşlı bireylerin kentsel mekânlardaki hareketliliğini ve sosyal hayata katılımını etkilemektedir. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) verilerine göre, 2050 yılında dünya nüfusunun %22'sinin 60 yaş üzerinde olacağı öngörülmektedir. Türkiye'de ise TÜİK (2023) verileri, 65 yaş üstü nüfusun %10,2'ye ulaştığını ve bu oranın 2030 yılına kadar %12,9'a çıkacağını göstermektedir. Bu demografik değişimler "yaş dostu kent" kavramını öne çıkarmaktadır. Yaş dostu kentler; erişilebilirlik, sosyal katılım, sağlık hizmetleri ve fiziksel çevrenin yaşlıların ihtiyaçlarına göre optimize edildiği yerleşimlerdir. Yaş dostu kentler, belirli bir yaş grubunun değil, tüm kent sakinlerinin yaşam kalitesini yükselten tasarım parametrelerini içermektedir. Bu çalışma, Mersin kentinde yaşlıların kamusal mekân deneyimlerini WHO'nun 8 temel yaş dostu kent kriteri (açık alanlar, ulaşım, konut, sosyal katılım vb.) çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Türkiye'de özellikle kıyı kentleri sunduğu yaşam olanakları ile yaşlıların çoğunlukla emeklilik dönemlerinde tercih ettiği kentsel mekanlardır. Mersin kenti de bu anlamda TÜİK verilerine göre yaşlı nüfusun yoğun olduğu önemli bir kıyı kentidir. Bu çalışma, Mersin kenti özelinde yaşlı bireylerin kentsel/kamusal mekânlardaki erişilebilirlik, konfor ve katılım sorunlarını incelemeyi amaçlamıştır. Çalışma kapsamında WHO'nun "Yaş Dostu Kentler" kriterleri ve "Evrensel Tasarım" ilkeleri çerçevesinde, yaşlıların kent yaşamına entegrasyonunu kolaylaştıracak fiziksel ve sosyal düzenlemelerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Mersin'in yaşlı nüfusunun kentsel mekânlarda karşılaştığı engelleri ortaya koyarak, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir kentleşme için yol haritası sunulmaktadır. Gelecek çalışmalarda, farklı kentlerle karşılaştırmalı analizler yapılması önerilmektedir.