Urban stigma: A morphological investigation of the marginality in the city

Kent, mekansal dokuyu oluşturan çok sayıda tiplolojik form elemanı ve birçok farklı programatik katmanla birlikte insan uygarlığının ürettiği en karmaşık yapıya sahip oluşumdur. Modern kentlerde doku, yerel otoriteler ve devlet tarafından kontrol edilen standartlaştırılmış ve sterilize edilmiş mekansal düzenler aracılığıyla yeniden üretilir. Bu bağlamda kent içerisinde yer alan marjinal alanlar (gecekondu bölgeleri, mülteci kampları, genelev mahalleleri vb.), meşru mekan dizimin kesintiye uğradığı ve deforme olduğu sapmalar olarak görülür. Marjinal mekanlar korkuya, ahlaki kaygılara ve şehrin imajına tehdit oluşturduğundan bir tür arınma stratejilerine dayalı kentsel politikalara maruz kalmaktadır. Bu bağlamda genelevler, tarihsel açıdan oldukça eski bir marjinal kentsel alan türü olarak, kamu düzenini sağlamak adına periyodik olarak farklı ahlaki temizlik biçimlerine tabi olagelmiştir Dışlama, tecrit, yerinden etme ve gizleme, bu ahlaksız bölgeleri ahlaki çoğunluğun gözünden ve bilincinden uzak tutmayı amaçlayan politika yapıcıların temel araçları arasındadır. Bu çalışma, Türkiye'deki yasal genelevler örneğinde, marjinal mekanların mekansal dışlanması sorununa ve bunların alansallaşma dinamiklerine odaklanmaktadır. Kentsel kusur olarak kavramsallaştırdığımız bu marjinal mekanın morfolojik karakterini ortaya çıkarmak için, Türkiye'deki aktif genelevlerin kentsel doku içindeki konumsal ilişkileri ve mekansal yapıları analiz edilmiştir. Bu çerçevede, sırasıyla üç temel tipoloji (merkez, iç saçak ve dış saçak) tanımlanarak İstanbul, İzmir ve Adana'daki genelevlere yönelik bir odak çalışması yapılmıştır. Örneklem alanları, çok ölçekli bir bakış açısıyla yer seçimi, mekansal yapı, mekan dizimi, arazi kullanım örüntüsü, görünürlük, tipo-morfolojik özellikleri ve sınır koşulları açısından incelenmiştir. Bu bağlamda araştırma, konuyla ilgili olarak var olan sınırlı bilginin birikimini sosyolojik bakış açısından morfolojik bakışa genişleterek geliştirmeyi amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Marjinal Mekan, Yasal Genelevler, Mekansal Dışlama, Kentsel Morfoloji