Kesin hükmün olumlu etkisi

Kesin hükmün olumlu etkisi, kesin hüküm kurumunun bir bütün olarak anlaşılması için irdelenmelidir. Bunun için kesin hükmün olumlu etkisinin mahiyeti, objektif ve sübjektif açıdan kapsamı ortaya konulmalıdır. Kesin hükmün olumlu etkisini ifade etmek için yaygın olarak kullanılan kesin hükmün delil niteliği kavramı bu kurumu doğru ifade etmemektedir. Çünkü kesin hüküm kurumu kesinleşmiş hükmün bir vasfı niteliğindedir ve onun olumlu etkisi ile ifade edilen etki, hükmün kesinliğinin sonraki davalardaki görünümlerinden biridir. İkinci davada kesin hükmün olumlu etkisinin objektif kapsamına ilk davada kesin hükmün kapsamında kalan hususlar girer. Bu hususlara ise hüküm fıkrası ve gerekçenin hükme zorunlu bağlı olan kısımları dahildir. Kesin hükmün olumlu etkisinin sübjektif kapsamının, yani kesin hükmün olumlu etkisinin sirayet edeceği kişiler yönünden sınırının hukuki dinlenilme hakkı ile ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. İlk davada hukuki dinlenilme hakkı olup ve bu hakkı temin edilenlere, yani taraflara ikinci davada sirayetin mevcut olacağı belirlenmiştir. İlk kesin hükmün olumlu etkisini ikinci davada taraflara (taraflardan birine) karşı üçüncü kişiler de kendi lehlerine kullanabilecekler. Üçüncü kişilerin ikinci davada ilk davadaki kesin hüküm etkisinde kalan tespitlere yönelik hukuki dinlenilme hakları yoksa, ilk davadaki usuli talebe yönelik tespitler ikinci davada kesin hükmün olumlu etkisine haiz olurlar. Ayrıca, bu durumda sözü edilen üçüncü kişiler ilk davanın taraflarından biri ile davada tarafsa, kesin hükmün olumlu etkisi lehte ve aleyhte söz konusu olur. Sözü edilen üçüncü kişilere karşı başka üçüncü kişiler ilk kesin hükmün olumlu etkisini kendi lehlerine kullanabilecekler.