Kimliğin korunmasında ve üretilmesinde Türk derneklerinin rolü Almanya/Köln örneği

Sivil Toplum Kuruluşları İkinci Dünya savaşından sonra hızlı bir sanayileşme ve yeniden yapılanma sürecine giren Batı Avrupa ülkelerine işgücü göçü başlamıştır. 1961'de yapılan anlaşmayla Türkiye'den Almanya'ya işgücü göçü başlamıştır. İşçi alımının durdurulmasıyla 1973'ten itibaren Almanya'daki Türk nüfus aile birleşmesi yoluyla devam etmiştir. "Sılaya dönüş" özlem ve istekleri de yerini yavaş yavaş "kalıcılığa" bırakmıştır. Türkiye'den gelenler bir yana, özellikle Almanya'da doğanların kendi kültür ve değerlerinden farklı bir ortamda büyümeye başlamaları, onların özellikle sosyal ihtiyaçları Türkleri sivil toplum kuruluşlarını kurmaya ve yaygınlaştırmaya zorlamıştır. "Kalıcılık" fikri, cami dernekleri başta olmak üzere, Türklerin yoğun olarak yaşadıkları yerlerde derneklerin hızla yaygınlaşmasına neden olmuştur. İlk dönemlerde ortaya çıkan sivil toplum kuruluşlarının Türkiye'deki siyasi görüşlerin birer uzantıları olduğu görülmektedir. Dolayısıyla bir ihtiyaca binaen ortaya çıkmış olan dernekler, sorunlarının çözüm metotlarını Türkiye eksenli düşünmeye başlamışlardır. Bu anlayış 1990'lann ortalarına kadar devam etmiştir. Son 10 yıldır ise Avrupa'daki Türkler ve Türk dernekleri kendi sorunlarını Türkiye'den bağımsız, kendi gerçekleri ışığında çözme yolunu tercih etmektedirler. Almanya'daki toplam Türk nüfusunun yüzde 35,5'i bu ülkede dünyaya gelmiştir. Almanya'da doğup büyüyen birinci ve ikinci kuşak Türk çocukları, Alman okullarında okuyup, aile veya Türk dernekleri gibi küçük sosyal gruplar dışında, hayatın her alanında Almanca konuşmaktadırlar. Anne babalarının kültüründen farklı bir çevrede sosyalleşen yeni kuşak gençler, Türk kimlik ve kültürel değerlerini tanımada ve kültürel kimliklerine uygun biçimde yaşamakta büyük zorluklarla karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu çalışmada, Almanya'daki Türk derneklerinin, Türk gençlerinin kimliklerinin korunması ve kimlik üretilmesindeki rolü araştırılmaktadır. Çalışma kapsamında kültürel kimlik değerlerinin korunması ve yeniden üretilmesinde izlenen stratejiler, Almanya'nın kimlik politikaları, Türk sivil çatı kuruluşlarının işlevleri, misyon ve vizyonları ve derneklerin kültürün korunması ve üretilmesindeki rolü ayrıntılı biçimde işlenmiştir. Bu amaçla Almanya'nın Köln şehrinde 10-20 yaşları arasındaki 270 genç üzerinde bir anket uygulaması yapılmıştır. Gençlere anket formu ile birlikte, Türk Derneklerinden Yararlanma ve Sıklık Ölçeği (TDYSÖ) Formu ve Türk Derneklerine Yönelik Tutum Ölçeği (TDYTÖ) formu da dağıtılmıştır. Ankette gençler hakkındaki olgusal durum ile birlikte, dil, din, kültür ve kimlik ile ilgili sorular yöneltilmiştir. TDYSÖ ile gençlerin Türk derneklerinden hangi amaçlar için hangi sıklıkta yararlandıkları araştırılmış, TDYTÖ'nde ise gençlerin Türk derneklerine karşı tutumlarının olumlu mu olumsuz mu olduğu ölçülmüştür. Almanya'daki Türkiye kökenli gençlerin Türk kimliğinin korunmasında ve üretilmesinde derneklerinin önemi büyüktür. Gençlerin, derneklerden yararlanma sıklığı arttıkça, derneklere, Türkçe'ye, Türk kültürüne olumlu bakışları da artmaktadır.