Kişisel travmatik yaşantı ve ikincil travmatik stres belirtileri ile varoluşsal kaygı ve ontolojik iyi oluş arasındaki ilişkide üstbilişsel inançların aracı rolünün incelenmesi

Bu araştırmanın amacı ikincil travmatik stres ve travmatik yaşantı ile ilişkili değişkenlerin belirlenmesi ve bu ilişkiler üzerinde üstbilişsel inançların aracılık etkisinin görülmesidir. Bu amaçla öğretmenlerin Kişisel Travmatik Yaşantı ve İkincil Travmatik Stres Belirtileri ile Varoluşsal Kaygı ve Ontolojik İyi Oluş düzeyleri arasındaki ilişkiler; Kişisel Travmatik Yaşantı ve İkincil Travmatik Stres Belirtileri arasındaki ilişkiler ve Üstbilişsel İnançların bu ilişkiler üzerindeki aracı etkisi incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Adana'nın dört merkez ilçesinde görev yapmakta olan 608 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan öğretmenlere, Kişisel Bilgi Formu, İkincil Travmatik Stres Ölçeği, Üstbiliş Ölçeği-3, Varoluşsal Kaygı Ölçeği, Yaşam Projesi Ölçeği ve Yaşam Olayları Kontrol Listesi uygulanmıştır. Veriler R programlama ortamında hayes process macro kullanılarak bootstrap yaklaşımıyla aracılık modellemeleri yapılarak analiz edildi. Araştırmadan elde edilen verilere göre, travmatik yaşantı ile ontolojik iyi oluş ve varoluşsal kaygı arasında üstbilişsel inançların aracı rolünün bulunmadığı; ikincil travmatik stres ile ontolojik iyi oluş (istemsiz etkilenmeler ve pişmanlık dışında) ve varoluşsal kaygı (istemsiz etkilenmeler ve kaçınma ile anlamsızlık kaygısı dışında) arasındaki ilişkilerde üstbilişsel inançların aracı rolünün bulunduğu; travmatik yaşantı ile ikincil travmatik stres, ontolojik iyi oluş ve varoluşsal kaygı arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı; ikincil travmatik stres ile ontolojik iyi oluş arasında negatif, varoluşsal kaygı arasında (istemsiz etkilenlemeler ile anlamsızlık kaygısı arasındaki ilişki dışında) pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin travma konusundaki farkındalıklarının ve bilgi birikiminin arttırılmasına, travma sonrası oluşabilecek olumsuz durumlara yönelik koruyucu çalışmalarının yapılmasına, başetmeye yönelik psikoeğitim programlarının geliştirilmesine, olumlu üstbilişsel inançlar ile ontolojik iyi oluş düzeyinin arttırılmasına ve varoluşsal kaygı düzeyinin azaltılmasına yönelik çalışmaların ikincil travmaya karşı güçlendirici olacağı düşünülmektedir.