Kist nematodu populasyonları arasındakı genetik farklılıkların farklı moleküler yöntemlerle araştırılması

Tahıl kist nematodu (TKN), Heterodera spp. dünyada ve ülkemizde buğday üretim alanlarında ürün kayıplarına neden olabilen ana zaralılardan biridir. Bu çalışmada, Doğu Akdeniz (Adana, Osmaniye, Hatay, Kahramanmaraş) ve Güneydoğu Anadolu (Gaziantep, Kilis ve Mardin) Bölgesi buğday üretim alanlarından elde edilen 24 adet Tahıl kist TKN popülasyonunun morfolojik ve moleküler olarak tanımlanması ve popülasyonlar arasındaki farklılıkların araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada, TKN popülasyonlarına ait ikinci dönem larva (vücut uzunluğu, stylet uzunluğu, kuyruk uzunluğu, hyaline uzunluğu) ve dişi bireylerin (fenestral uzunluk, semi fenestral genişlik, vulval bridge genişlik ve vulval slit uzunluk) karakterleri esas alınarak klasik teşhis yapılmıştır. RFLP yönteminde Alul, PstI, BsuRI (HaeIII) ve Rsal olmak üzere dört farklı endonükleaz enzimi, türe özgü AvenF-COI/AvenR-COI, HfF/HfR ve H-LatF/H-LatR SCAR primerler ve rDNA-ITS gen bölgesi dizileri kullanılarak TKN popülasyonları moleküler düzeyde teşhis edilmiş ve genetik farklılıkları belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, klasik ve moleküler teşhis sonuçlar birbirini teyit etmiş olup, Adana, Osmaniye, Hatay ve Gaziantep popülasyonları Heterodera avenae, Kahramanmaraş ve Bolu popülasyonları H. filipjevi ve Kilis ve Mardin popülasyonları ise H. latipons olarak tanımlanmıştır. Ayrıca, moleküler teknikler (SCAR primers, RFLP, rDNA-ITS sekansı) ile TKN popülasyonlarının teşhisinde hızlı ve güvenilir sonuç alınabileceği kanaatine varılmıştır.