Kistik fibrozis dışı erişkin bronşektazi hastalarındaatak sayısı, hastaneye yatış ve mortalite ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi

Amaç: Bu çalışma, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği'nde takip edilmiş olan kistik fibrozis dışı erişkin bronşektazi hastalarının atak sayıları, hastaneye yatış sayıları ve mortaliteleri ile ilişkili faktörleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: 01.01.2016 ve 01.12.2021 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalığı Kliniği'nde klinik ve radyolojik olarak kistik fibrozis dışı bronşektazi tanısı almış olan 203 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların verileri hastane bilgi sistemi üzerinden tarandı. Sosyodemogrofik veriler, etiyolojik faktörler, solunum fonksiyon testleri, radyolojik bulgular, tedaviler ve laboratuvar sonuçları kaydedildi. Bu faktörlerin; acil servis başvurusu, poliklinik başvurusu, hastane yatışı ve mortalite ile ilişkileri değerlendirildi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 49,26±15,45 (18-87) olarak saptandı. Hastaların 109'u (%53,7) erkek, 94'ü (46,3) kadındı. En sık görülen etiyolojik neden 89 (%43,3) hastayla idyopatik bronşektazi idi. En sık görülen komorbid hastalık 54 (%26,6) hastayla astımdı. Balgam örnekleri incelendiğinde; 65 (%32) hastada Pseudomonas aeruginosa, 38 (%18,7) hastada Haemophilus influenza, 14 (%6,9) hastada da Streptococcus pneumoniae üredi. 40 (%19,7) hastada da Pseudomonas aeruginosa kolonizasyonu saptandı. Hastalarda en çok kullanılan parenteral antibiyotik sulbaktam-ampisilin olarak saptandı. En sık kullanılan oral antibiyotikler; amoksisilin-klavunat, klaritromisin ve florokinolon grubuydu. COVİD-19 geçiren 33 (%16,2) hasta saptandı. COVİD-19 enfeksiyonu ile yaş arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Eşlik eden KOAH tanısı varlığının acil servis başvurusu (p=0.004), servis yatışı (p=0.042), yüksek bronşektazi şiddet indeksi (p=0.000) ve yüksek mMRC dispne skoru (p=0.000) ile ilişkili olduğu saptandı. Acil servis başvurusunun; inhaler tobramisin kullanımıyla (p=0.010), uzun süreli oksijen tedavisiyle (p=0.003), non-invaziv mekanik ventilatör kullanımıyla (p=0.036), bronşektazi nedenli cerrahi rezeksiyon öyküsüyle (p=0.004), düşük solunum fonksiyon testleriyle (FEV1, FVC, PEF) (p=0.000, p=0.000, p=0.000), yüksek bronşektazi şiddet indeksiyle (p=0.000), Pseudomonas aeruginosa (p=0.001), Streptococcus pneumoniae (p=0.011), Klebsiella pneumoniae (p=0.040) üremeleriyle ile ilişkili olduğu saptandı. Poliklinik başvurusunun ise, kistik bronşektazi varlığıyla (p=0.022), Pseudomonas aeruginosa üremesiyle (p=0.003) ve kolonizasyonuyla (p=0.001) anlamlı olarak ilişkili olduğu saptandı. Servis yatışının; KOAH varlığıyla (p=0.007), nebülize tobramisin (p=0.000), USOT (p=0.000) ve NIMV (p=0.036) kullanım öyküleriyle, bronşektazi nedeniyle cerrahi geçirmiş olmayla (p=0.000), düşük solunum fonksiyon testleriyle (FEV1, FVC, PEF) (p=0.000, p=0.000, p=0.000), kistik bronşektazi varlığıyla (p=0.009), yüksek bronşektazi şiddet indeksiyle (p=0.000), balgamda Pseudomonas aeruginosa üremesiyle (p=0.000) ve kolonizasyonuyla (p=0.000), balgamda Pnömokok (p=0.046), Moraxella catarrhalis (p=0.015) ve Metisiline dirençli Staphylococcus aureus (p=0.042) üremeleriyle ilişkili olduğu saptandı. Mortaliteye bakıldığında ise yüksek mMRC skorunun (p=0.046) ve düşük PEF düzeylerinin (p=0.049) mortalite riskini arttırdığı saptandı (sırasıyla OR=5.0, %95 GA [1.031-24.135], OR= 1.2, %95 GA [0.998-1.000]). Çalışmada sekonder olarak KOAH varlığının, yüksek mMRC dispne skoru ile ilişkili olduğu saptandı (p=0.000). Yüksek bronşektazi şiddet indeksi düzeyinin; KOAH varlığı (p=0.000), kistik bronşektazi varlığı (p=0.010) ve düşük vücut kitle indeksi (p=0.037) ile ilişkili olduğu saptandı. Kistik bronşektazi hastalarında solunum fonksiyon testlerinin (FEV1, FVC, PEF) kistik bronşektazisi olmayan hastalara göre anlamlı olarak daha düşük olduğu saptandı. Yine kistik bronşektazisi bulunan hastaların balgam kültürlerinde; Pseudomonas aeruginosa (p=0.005), Moraxella catarrhalis (p=0.047) ve Klebsiella pneumoniae (p=0.026) üremelerinin kistik bronşektazisi olmayan hastalara oranla daha yüksek olduğu saptandı. Sonuç: Bronşektazi hastalarının hastane başvurularının ve hospitalizasyonlarının; KOAH varlığıyla, inhaler tobramisin kullanımıyla, USOT'yle, NİMV'le, bronşektazi nedenli cerrahi rezeksiyon öyküsüyle, düşük solunum fonksiyon testleriyle (FEV1, FVC, PEF), balgam kültüründe Streptococcus pneumoniae, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa, Moraxella catarrhalis ve Metisiline dirençli Staphylococcus aureus üremeleriyle, yüksek BŞİ düzeyleriyle, yüksek mMRC düzeyleriyle ve kistik bronşektazi varlığıyla ilişkili olduğu saptandı. Yüksek mMRC düzeylerinin ve düşük PEF değerlerinin mortalite riskini arttırdığı saptandı (sırasıyla OR=5.0, %95 GA [1.031- 24.135], OR= 1.2, %95 GA [0.998-1.000]).