Kitâb-ı Güzîde-i ͑İlm-i Tıbb Muhammed Bin Mahmûd-ı Şirvânî (giriş-inceleme-metin-dizin)

Türkler tarih boyunca başta tıp olmak üzere birçok alanda eser vermiştir. Bu eserler Türk dili, Türk edebiyatı, Türk tarihi ve Türk kültürü bakımından araştırmacılara yol göstermiştir. Özellikle 14. yüzyılda bilimsel eserlere bir yöneliş başlamıştır. Bu eserlerin bir kısmı telif bir kısmı da çeviri eserlerdir. Eski Anadolu Türkçesi döneminden başlayarak her alanda yüzlerce Türkçe eserin ortaya konması, Türk dilini bir konuşma ve edebiyat dili olmanın yanı sıra bilim dili olmaya doğru taşımıştır. Muhammed bin Mahmûd-ı Şirvânî'nin 15.yüzyılda kaleme aldığı Kitâb-ı Güzîde-i ͑İlm-i Tıbb adlı eseri bir tıp metnidir. Şirvânî'nin Çelebi Mehmet'e sunduğu Sultâniyye'nin altı nüshası vardır. Çalıştığımız eser en eski tarihli olanı Kitâb-ı Güzîde-i ͑İlm-i Tıbb'dır. Şirvânî, ilim tahsili için Mısır'a gittiği zaman oradaki tıp ilmi üzerinde yazılmış önemli kitaplardan istifade ederek eserini yazmıştır. Eser, İngiltere'de The British Library Oriental and India Office Collections 15049 numarada kayıtlıdır. Tıp tarihi bakımından büyük öneme sahip olan eser, hastalıkların tedavisinde kullanılan merhem, macun ve terkiplerin yapılış yöntemlerini ihtiva etmektedir. Merhem, macun ve terkiplerin ana unsurunu oluşturan çeşitli bitkiler insanlık için her dönem vazgeçilmez olmuştur. Eser, 15. yüzyıl tıp bilimini günümüze yansıtması, dönemin dil özelliklerini aktarması ve zengin sözcük hazinesi nedeniyle oldukça önemlidir. Eser giriş, inceleme, metin ve dizin olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Muhammed bin Mahmûd-ı Şirvânî ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, çalışmanın yöntemi ve amacı açıklanmıştır. İnceleme bölümünde eserin imla, fonetik ve morfolojik özellikleri incelenmiştir. Metnin çeviri yazısı yapıldıktan sonra Cibakaya adlı dizin programıyla gramatikal dizini hazırlanmış ve dizinde geçen kelimelerin sözlük anlamları verilmiştir.