KKTC’de Gazimağusa Bölgesinde Huzurevinde ve Evde Yaşayan Yaşlılarda Beslenme Durumunun Değerlendirilmesi

ÖZ: Arıkel E. KKTC’de Gazimağusa bölgesinde huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda beslenme durumunun değerlendirilmesi. Doğu Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Yüksek Lisans Tezi, KKTC, 2019. Bu çalışma, bireylerin beslenme durumunun iki farklı beslenme tarama aracı ile saptanması ve yaşlıların malnütrisyon durumunun tanımlanması amacıyla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Gazimağusa İlçesinde yer alan huzurevinde yaşayan 65 yaş üzeri toplam 40 birey ile gelişi güzel seçilmiş evde ailesiyle yaşayan 40 birey ve evde yalnız yaşayan 40 birey olmak üzere toplam 120 kişi üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin genel özelliklerini, sağlık durumlarını ve beslenme alışkanlıklarını saptamak amacıyla anket yapılmıştır. Enerji ve besin ögesi alımları bir gün süre ile saptanmış ve günlük tüketilmesi gereken enerji ve besin ögeleri miktarları (RDA) ile kıyaslanmıştır. Antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, üst orta kol çevresi-ÜOKÇ, baldır çevresi, bel ve kalça çevresi) yapılmıştır. Beslenme durumu tarama testleri ( Malnütrisyon Tarama Testi-MUST ve Mini Nutrisyonel Değerlendirme-MNA) uygulanarak tespit edilmiştir. Yaşlı bireylerin, 38’i (%31.7) erkek, 82’si (%68.3) kadın olup, erkeklerin yaş ortalaması 71±6.57 yıl, kadınların yaş ortalaması ise 72±7.18 yıldır. Bireylerin Beden Kütle İndeksi (BKİ) değerleri, yaşanılan yere göre sırasıyla evde yalnız yaşayan, evde ailesiyle yaşayan ve huzurevinde yaşayan bireylerin %7.5’i, %7.5’i ve %22.5’i normal kilolu, %27.5’i, %42.5’i ve %27.5’i 1. derece obez ve %45.0’i, %22.5’i ve %7.5’i ise 2. derece obez olduğu tespit edilmiştir. Besinler ile alınan enerji, protein, yağ, karbonhidrat, lif, E vitamini, B1 vitamini, B2 vitamini, B6 vitamini, potasyum, bakır, magnezyum, fosfor ve demir 3 grupta %95 güvenilirlikle ortamalar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (p<0.05). Huzurevinde yaşayan katılımcıların evde yaşayanlar ve evde ailesi ile yaşayanlara göre ortalama enerji, protein, yağ, karbonhidrat, lif, E vitamini, B1 vitamini, B2 vitamini, B6 vitamini, potasyum, bakır, magnezyum, fosfor ve demir alımının yüksek olduğu tespit edilmiştir. MUST testi sonucu yaşanılan yere göre sırasıyla evde yalnız yaşayan, evde ailesiyle yaşayan ve huzurevinde yaşayan bireylerin %97.5’inde, %100.0’ünde ve %97.5’inde düşük risk tespit edilmiştir. MNA tarama testine göre huzurevinde yaşayanların %30’unda, evde tek başına yaşayanların %15’inde, ailesiyle birlikte yaşayan yaşlıların %10’unda malnutrisyon riski saptanırken MUST’a göre evde tek yaşayanlarda ve huzurevinde yaşayanlarda manütrisyon riski % 2.5 olarak gözlenmiştir. Sonuç olarak hastalıklardan korumayı amaçlamak için yaşlı sağlığını olumsuz etkileyen hastalıkların erken tanısına yönelik tarama çalışmaları gerçekleştirilmelidir. Yaşlı bireylerin sağlık kontrolleri sırasında beslenme durumları da değerlendirilmeli ve sağlıklı beslenme önerileri verilmelidir. Yaşlılara ve yaşlı yakınlarına yaşlanmayla birlikte ortaya çıkan ve sıklığı artan sağlık sorunları ile bunlara yönelik çözümler, alınması gereken önlemler ve erken tanının önemi anlatılıp bilgilendirilmelidir. Yaşlılıkta yaşam kalitesinin artırılması ve sağlıklı yaşlanma bu şartlarda sağlanabilir. Anahtar Kelimeler: Beslenme tarama testleri, MNA, MUST, Yaşlı, Yaşlılık