Klasik dönem Çağatay Türkçesi metinlerinde kalıplaşmış söz birlikleri

Duygu, düşünce veya bilgilerin akla gelebilecek her türlü yolla başkalarına aktarılmasına iletişim denir. Bu duygu, düşünce ve bilgiler bir başkasına aktarılırken sözcüklerden ve söz öbeklerinden yararlanılır. Bazen bu aktarım gerçekleştirilirken anlatılmak istenen mesaj tek bir sözcükle anlatılmaz. Bu yetersizliği gidermek için dilin belli kuralları çerçevesinde bir araya gelen söz birliklerinden yararlanılır. Dilin imkânları ve kuralları dâhilinde bir araya gelen, en az iki sözcükten oluşan ve zaman içersinde kaynaşarak yeni bir kavramı karşılayan söz öbeklerine "kalıplaşmış söz birlikleri" denir. Bu çalışmada tezin temel konusunu teşkil eden Klasik Dönem Çağatay Türkçesi metinlerinde geçen atasözü, deyim, ikileme ve ilişki sözleri üzerinde durulacaktır. Türk dilinin tarihî lehçelerine ait kalıplaşmış söz birliklerini tespit etmek amacıyla birçok bilimsel araştırma yapılmıştr. Bu çalışmalar genellikle kalıplaşmış söz birliklerinin önemi, rolü, ve Türk diline sağladığı katkılarla ilgilidir. Bu çalışma daha önce tespit edilmiş olan Klasik Öncesi Çağatay Türkçesi metinlerinde yer alan kalıplaşmış söz birliklerinin devamı niteliğindedir. Çalışmanın temel amacı, Klasik Dönem Çağatay Türkçesi metinlerinde kalıplaşmış söz birlikleri olarak adlandırılan ileri ögeleri tespit etmektir. Çalışmada Klasik Dönem Çağatay Türkçesine ait eserler tespit edilecek, daha sonra tespit edilen eserler taranacaktır. Taranan eserler deyim, atasözü, ikileme ve ilişki sözler olmak üzere dört ana başlıkta toplanacak ve örnekleriyle birlikte alfabetik sırayla tasnif edilip düzenlenecektir. Klasik Dönem Çağatay Türkçesi metinleri tarandığında sırasıyla en çok deyim, ikileme, ilişki sözü ve en az atasözüne rastlanmıştır. Bu çalışmada tespit edilen kalıplaşmış söz birliklerinin daha önceki dil dönemlerinde var olduğu tespit edilmekle birlikte günümüz Türkiye Türkçesinde de aynı söz birliklerinin ses ve kalıp değişikliğine uğrayarak aynı kavramı karşıladıkları görülmüştür.