Kılavuzlu sorgulamaya dayalı fen etkinliklerinin ilkokul öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri üzerindeki etkililiği

Bu araştırma, kılavuzlu sorgulamaya dayalı fen etkinliklerin ilkokul öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri üzerindeki etkililiğini belirlemek amacıya nitel ve nicel verilerin birlikte kullanıldığı karma yöntemle yapılandırılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test – son test eşleştirilmemiş kontrol gruplu yarı deneysel desen (N=26 deney, N=26 kontrol grubu olmak üzere) araştırmacının çalıştığı okulda halihazırda öğrenim gören iki sınıftaki 52 ilkokul dördüncü sınıf öğrencisinden oluşturulmuştur. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ve pilot uygulaması 2020 – 2021 eğitim öğretim yılında tamamlanarak KR-20 güvenirlik katsayısı 0.819 olarak belirlenen ilkokul dördüncü sınıf bilimsel süreç becerileri testi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyurunda ise elde edilen verileri desteklemek amacıyla iki benzer gruba bölünen deney grubu öğrencilerinden rastgele seçilen N=13 öğrenci ile yine soruları araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın nicel verileri jamovi istatistik programı ile, nitel verileri ise herhangi bir program kullanılmadan betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında uygulanan deneysel etkinlikler, ilkokul dördüncü sınıflar fen bilimleri dersi öğretim programı referans alınarak yer kabuğu ve dünyamızın hareketleri, besinlerimiz, kuvvetin etkileri ve maddenin özellikleri temaları çerçevesinde 2'şer ders saati uzunluğundaki 10 etkinlik şeklinde düzenlenmiş ve deney grubuna araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Kontrol grubunda ise güncel fen bilimleri öğretim programı ve ders kitaplarına göre dersler kendi öğretmenleri tarafından işlenilmeye devam etmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin normal dağılım göstermesi nedeniyle uygulanan bağımsız gruplar T testi sonuçlarına göre son testlerde deney grubu lehine anlamlı bir farklılık (p=.003, p<.05) bulunmuş, bulgular nitel verilerle de paralellik göstermiştir. Araştırmanın sonucunda kılavuzlu sorgulamaya dayalı fen etkinliklerinin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerini güncel programa dayalı öğretime göre anlamlı düzeyde daha fazla geliştirdiği ve dördüncü sınıf düzeyinde fen bilimleri dersi kapsamında uygulanabilir olduğu ortaya çıkmıştır. Bilimsel süreç becerileri arasında en yüksek düzeyde gelişim ölçme, çıkarımda bulunma, hipotez oluşturma, değişkenleri kontrol etme ve değiştirme becerilerinde gerçekleşmiştir. Etkinliklerin ayrıca gözlem, sınıflama, tahmin ve değişkenleri belirleme becerilerinin gelişiminde de olumlu etkisi olduğu, bilimsel iletişim ve sayı – uzay ilişkileri kurma ve karar verme becerilerindeki olumlu etkisinin sınırlı kaldığı, deney yapma becerisinde ise yeterince gelişme sağlanamadığı ortaya çıkmıştır. Bu araştırma, kılavuzlu sorgulamaya dayalı fen etkinliklerin ilkokul öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri üzerindeki etkililiğini belirlemek amacıya nitel ve nicel verilerin birlikte kullanıldığı karma yöntemle yapılandırılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test – son test eşleştirilmemiş kontrol gruplu yarı deneysel desen (N=26 deney, N=26 kontrol grubu olmak üzere) araştırmacının çalıştığı okulda halihazırda öğrenim gören iki sınıftaki 52 ilkokul dördüncü sınıf öğrencisinden oluşturulmuştur. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ve pilot uygulaması 2020 – 2021 eğitim öğretim yılında tamamlanarak KR-20 güvenirlik katsayısı 0.819 olarak belirlenen ilkokul dördüncü sınıf bilimsel süreç becerileri testi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyurunda ise elde edilen verileri desteklemek amacıyla iki benzer gruba bölünen deney grubu öğrencilerinden rastgele seçilen N=13 öğrenci ile yine soruları araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın nicel verileri jamovi istatistik programı ile, nitel verileri ise herhangi bir program kullanılmadan betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında uygulanan deneysel etkinlikler, ilkokul dördüncü sınıflar fen bilimleri dersi öğretim programı referans alınarak yer kabuğu ve dünyamızın hareketleri, besinlerimiz, kuvvetin etkileri ve maddenin özellikleri temaları çerçevesinde 2'şer ders saati uzunluğundaki 10 etkinlik şeklinde düzenlenmiş ve deney grubuna araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Kontrol grubunda ise güncel fen bilimleri öğretim programı ve ders kitaplarına göre dersler kendi öğretmenleri tarafından işlenilmeye devam etmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin normal dağılım göstermesi nedeniyle uygulanan bağımsız gruplar T testi sonuçlarına göre son testlerde deney grubu lehine anlamlı bir farklılık (p=.003, p<.05) bulunmuş, bulgular nitel verilerle de paralellik göstermiştir. Araştırmanın sonucunda kılavuzlu sorgulamaya dayalı fen etkinliklerinin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerini güncel programa dayalı öğretime göre anlamlı düzeyde daha fazla geliştirdiği ve dördüncü sınıf düzeyinde fen bilimleri dersi kapsamında uygulanabilir olduğu ortaya çıkmıştır. Bilimsel süreç becerileri arasında en yüksek düzeyde gelişim ölçme, çıkarımda bulunma, hipotez oluşturma, değişkenleri kontrol etme ve değiştirme becerilerinde gerçekleşmiştir. Etkinliklerin ayrıca gözlem, sınıflama, tahmin ve değişkenleri belirleme becerilerinin gelişiminde de olumlu etkisi olduğu, bilimsel iletişim ve sayı – uzay ilişkileri kurma ve karar verme becerilerindeki olumlu etkisinin sınırlı kaldığı, deney yapma becerisinde ise yeterince gelişme sağlanamadığı ortaya çıkmıştır. Araştırma sonuçlarına dayalı olarak öğretmenlerin kılavuzlu sorgulamayı ilkokullarda kullanabilmeleri için ders kitaplarında etkinlik örneklerine yer verilmesi ve uygulamalı eğitimlerle desteklenmeleri gibi önerilerde bulunulmuştur.