Kolluk tarafından re'sen gerçekleştirilen üst araması

Bu çalışmada mevzuatta çeşitli kanun ve yönetmelik hükümlerinde kolluğa re'sen üst arama yetkisi tanıyan haller incelenmiştir. Anayasa'nın özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı haklarına ilişkin 20 ve 21. maddelerinde aramanın ancak hâkim kararı ve gecikmesinde sakınca bulunan hal bakımından kanunla yetkili kılınan merci tarafından verilecek yazılı emir üzerine gerçekleştirilebileceği hüküm altına alınmış olmasına rağmen mevzuatta bazı hükümlerde kolluğun herhangi bir merciden karar veya emir alınmaksızın arama yapabileceği belirtilmiştir. Kişiler üzerinde gerçekleştirilen üst araması hem icra edilişine ilişkin özellikler hem de sonuçları itibariyle temel hak ve özgürlüklerle yakından ilişkilidir. Çalışmanın birinci bölümünde kolluğa ilişkin genel bilgiler verilmiş ve kolluğun yetki kullanımına ilişkin sınırlar ortaya konulmuştur. İkinci bölümde adli arama ve önleme aramasına ilişkin şartların ortaya konulmasından sonra kolluğa re'sen üst arama yapma yetkisi tanınan hükümler ayrı ayrı incelenmiş, bu kapsamda her bir başlık bakımından gerçekleştirilen üst aramasının koşulları ve sınırları ilgili yargı kararlarına da yer verilerek incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise kolluk görevlilerine tanınan re'sen arama yapma yetkisinin meşruiyeti değerlendirilmiş ve hukuka aykırı nitelik taşıdığı sonucuna varılan üst araması hallerinin maddi ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku bakımından sonuçları ele alınmıştır. Çalışmamızda kolluğa re'sen arama yetkisi tanınmasının Anayasa'ya aykırı olduğu, buna karşılık ilgili hükümler yürürlükten kaldırılmadığı takdirde, adli aramaya ilişkin haller dışında, kolluk görevlileri tarafından gerçekleştirilen re'sen aramalar bakımından meşruiyet kaynağı teşkil edeceği sonucuna ulaşılmıştır.