Kolon karsinogenezisinde siklooksijenazların rolü

KOLON KARS NOGENEZ S NDE S KLOOKS JENAZLARINROLÜDr. NEV N TOPAKÖZETKolorektal karsinomlar Amerika Birleşik Devletlerinde görülen ikinci en sık karsinomolup karsinom ölümlerinin de ikinci en sık nedenidir. Kolorektal karsinomların çoğuadenomlardan gelişir. Bu potansiyel olarak premalign lezyonların juvenil polip, hamartom veinflamatuar polip gibi karsinoma ilerlemeyen poliplerden ayrımının yapılması gereklidir. Sonzamanlardaki bulgular serrated adenom, hiperplastik polip ve mikst poliplerin klasikadenomatöz poliplerden farklı olarak ?mismatch? tamir anormalliği yoluyla geliştiğinidüşündürmektedir. Histolojik tipi ne olursa olsun 1 cm'den büyük poliplerin kanser içermeolasılıkları daha fazladır.Çok sayıda epidemiyolojik çalışma aspirini de içeren nonsteroid antiinflamatuar ilaçkullanımının kolorektal polip ve kolorektal karsinom insidansında ve kolorektal karsinommortalitesinde azalmaya yol açtığını göstermiştir. Bir çok tedavi Familyal AdenomatözPolipozis Sendromunda kolorektal karsinom gelişme riskini azaltmıştır. Sulindak adenomsayısını ve büyüklüğünü azaltır. Nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar siklooksijenazı (COX:Prostoglandin Endoperoksit Sentaz) ve prostoglandin sentezini inhibe eder. Deneyselçalışmalarda nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar karsinojene maruz bırakılmış hayvanlardakolon karsinom oluşumunu azaltmıştır. Memeli hücrelerinde yapısal olarak benzer fakatbirbiri ile ilişkisiz COX 1 ve COX 2 olarak adlandırılan iki izoformu vardır. Bu iki proteinfarklı genler tarafından kodlanır. ki izoformun ekspresyonlarının düzenlenmesi farklıdır.Siklooksijenaz 1 (COX 1) bir çok dokuda eksprese edilir ve prostaglandin üretimi yolu ilenormal homeostazın sürdürülmesinde etkilidir. Siklooksijenaz 2 (COX 2) sitokin, mitojen,büyüme faktörlerini içeren bir çok stimulus tarafından indüklenir inflamatuar bölgelerdeprostaglandin üretiminden sorumludur. Son çalışmalar COX-2'nin hücre proliferasyonu,apopitoz, anjioneogenezis, immun sistem modülasyonu ve ekstrasellüler matriksadezyonunuiçeren bir çok farklı mekanizma yoluyla karsinogenezisi etkilediğini göstermiştir.Bu çalışmada 32 adet kolorektal karsinom ve 35 adet kolorektal adenomda COX 1 veCOX 2 immunoreaktivitesi ve COX 2 ekspresyonu ile p53, Bcl 2α, VEGF, MMP 7 veTUNEL ile apopitotik indeks ilişkisi incelenmiştir.Kolorektal karsinomların büyük bir kısmı (%96,9) COX 2 ile pozitif boyanırken %75oranında MMP 7 ve VEGF ile pozitiflik tespit edilmiştir. p53 ve Siklin D1 pozitifliği sırasıyla%96,9 ve %84,4'tür. COX 1 sadece tümörlerin %31,2'sinde saptanmıştır. Kolorektaladenomlarda artmış COX 2 ( %97,1), VEGF (%25,7), MMP 7 (%57,1), Siklin D1 (%85,7),p53 (%77,1) ekspresyonu gözlendi. Normal mukozada p53 ve Siklin D1 ile boyanmaizlenmedi.Kolorektal karsinomlar adenom ve normal mukozaya kıyasla MMP 7 ile daha yüksekboyandı.Kolorektal karsinomlardaki COX 2 ekspresyonu normal mukozadan anlamlı derecedefarklıydı.Kolorektal adenom ve karsinomlarda COX 2 ekspresyonu ve p53, Bcl 2α, VEGF, MMP 7immunoreaktivitesi arasında korelasyon yoktu. Tümörlerde VEGF ekspresyonu ile p53immunoreaktivitesi arasında negatif korelasyon vardı (r: -0,30 p: 0,05).Bu sonuçlar ve daha önceki incelemeler kolorektal karsinom gelişimiyle COX 2arasında bir ilişki olduğunu düşündürmekle birlikte COX 2'nin kolorektal karsinomgelişimindeki rolü henüz tam anlaşılamamıştır.