Kolorektal kanser hastalarında stigmatizasyon ve ayrımcılık algısı: bir ölçek geliştirme çalışması

Amaç: Metodolojik ve tanımlayıcı olarak planlanan bu araştırmanın amacı "Kolorektal Kanser Hastalarında Stigmatizasyon ve Ayrımcılık Algısı Ölçeği"ni geliştirmektir. Materyal ve Metod: Araştırma 01/06/2022-10/09/2023 tarihleri arasında, bir üniversite hastanesinin kemoterapi merkezine ayaktan başvuran kolorektal kanser hastalarının katılımı ile yürütüldü. Araştırmada, nitel ve nicel araştırma tasarımının birlikte kullanıldığı iç içe karma desenden yararlanıldı. Nitel araştırma tasarımının kullanıldığı birinci aşamada 25 kolorektal kanser hastası ile fenomenolojik görüşmeler yapıldı. Bu konudaki literatür taranarak ve kolorektal kanser hastaları ile yapılan görüşmeler sonrasında ölçek madde havuzu oluşturuldu. Nicel araştırma tasarımının kullanıldığı ikinci aşamada, 357 kolorektal kanser hastasına "Kolorektal Kanser Hastalarında Stigmatizasyon ve Ayrımcılık Algısı Ölçeği Taslağı" uygulanarak, geçerlik ve güvenirlik analizleri yapıldı. Nicel verilerin analizinde SPSS 28.0 ve IBM SPSS AMOS 21.0 programlarından, nitel verilerin analizinde MAXQDA 22 programından yararlanıldı. Bulgular: Uzman görüşü sonrasında Kolorektal Kanser Hastalarında Stigmatizasyon ve Ayrımcılık Algısı Ölçeği'nin Kapsam Geçerlik İndeksi 0,94 olarak belirlendi. Kolorektal Kanser Hastalarında Stigmatizasyon ve Ayrımcılık Algısı Ölçeği, doğrulayıcı faktör analizi sonrasında, 19 madde 5 alt boyuttan (Beden imajı, Ön yargı, Hastalığı gizleme, Ayrımcılık ve Suçluluk) oluşan son halini aldı. Ölçeğin uyum iyiliği değerleri χ²/sd: 2,543; GFI: 0,906; AGFI: 0,872; CFI: 0,919; RMSEA:0,066; SRMR:0,061 olarak belirlendi. Ölçeğin zamana karşı güvenirliği test-tekrar test yöntemiyle değerlendirildi ve yanıtlar arası uyumun çok iyi olduğu saptandı (ICC: 0,995; p<0,001). Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,837 olduğu ve ölçek alt boyutlarının Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,650 ile 0,902 arasında değiştiği belirlendi. Nitel veri analizi sonucunda 2 tema ile 9 alt tema saptandı. Sonuç: Bu araştırmada Kolorektal Kanser Hastalarında Stigmatizasyon ve Ayrımcılık Algısı Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlendi. Anahtar Sözcükler: Ayrımcılık, Kolorektal Kanser, Stigmatizasyon