Kompulsif satın alma davranışının ürün spesifik takıntılı tüketim davranışına etkisinde nedensellik yönelimlerinin aracı etkisi

Ürün-spesifik takıntılı tüketim, genellikle bir ürüne karşı aşırı ve takıntılı bir ilgi ve tüketim eğilimini ifade eder ve bireylerin bir ürüne karşı hissettiği güçlü ve kontrol edilemez istekler ve tüketim üzerine yoğun bir dürtü veya bağlılık hissi ile gerçekleşir. Ancak alan yazında tek ürüne yönelik takıntılı tüketimi ve bu tüketimi nelerin etkilediğini tüketici davranışları çerçevesinde incelenmediği fark edilmiştir. Dolayısıyla bu çalışmada ürün-spesifik takıntılı tüketim yapan tüketicilerin tüketim davranışları incelenmiştir. Bu tez kapsamında kompulsif satın alma davranışının ürün-spesifik takıntılı tüketim davranışına etkisi arasındaki ilişkide Öz Belirleme Teorisi kapsamında nedensellik yönelimlerinin aracılık etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 18 ile 74 yaş arasındaki yetişkin 372 kişiye çevirimiçi ortamda anket uygulanmıştır. Araştırmaya konu olan modelin analizini yapmak için Hayes'in (2013) SPSS için geliştirdiği Process Makro eklentisi kullanılmıştır. Process Makro'da Model 4 analizi esas alınmıştır. Model 4 analizi sonucu kompulsif satın alma davranışı ile ürün-spesifik takıntılı tüketim davranışına etkisi arasındaki ilişki istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu ilişkide özerk ve kontrol yönelimlerinin aracı etkisi istatiksel olarak anlamlı bulunurken kişisel olmayan yönelimin aracı etkisi anlamını yitirmiştir.