The effect of socioeconomic and environmental factors on the preferences towards public and active transport following the ımplementation of pedestrianization through consensus making: the case of Caferağa/Kadıköy

Bu tez, konsensüs yoluyla uygulanan yayalaştırma girişimlerinin ardından sosyoekonomik ve çevresel faktörlerin bireylerin toplu taşıma ve aktif ulaşım tercihlerine nasıl etki ettiğini incelemektedir. İstanbul'un Kadıköy ilçesine bağlı Caferağa Mahallesi'ne odaklanan araştırmada, kaldırım genişletme, şerit daraltma, yeşil alanların artırılması, yeni yaya geçitleri oluşturulması ve araç park alanlarının azaltılması gibi yaya odaklı iyileştirmelere yönelik tutumlar, insan merkezli tasarım yaklaşımı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Veriler, 401 katılımcıyla yüz yüze anket yöntemiyle toplanmış ve çoklu doğrusal regresyon, adım adım regresyon ordinal regresyon ve hiyerarşik regresyon analizleriyle incelenmiştir. Bulgular, şerit daraltma ve yeni yaya geçitleri oluşturma uygulamalarına yönelik olumlu algıların, toplu taşıma ve aktif ulaşım modlarına yönelmeyi artırmada en güçlü belirleyiciler olduğunu ortaya koymuştur. Yaş değişkeni anlamlı bir demografik etken olarak öne çıkmış; daha ileri yaştaki bireylerin sürdürülebilir ulaşım seçeneklerine daha açık olduğu, buna karşılık özel araç kullanım sıklığı yüksek olan katılımcıların daha olumsuz tutum sergilediği gözlenmiştir. Ayrıca, yeşil alanların artırılmasına dair olumlu değerlendirmelerin toplu taşıma kullanım niyetini güçlendirdiği, park alanlarının azaltılmasını destekleyen görüşlerin ise aktif ulaşım tercihleriyle güçlü şekilde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, hedef odaklı ve katılımcı kentsel tasarım müdahalelerinin ulaşım davranışlarını şekillendirmede kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Çalışma, güvenliğe yönelik düzenlemelerin ve kapsayıcı toplumsal katılımın bütünleşik bir biçimde ele alınmasının, daha sürdürülebilir ve adil ulaşım tercihlerinin gelişmesine katkı sağlayacağını ortaya koymaktadır. Elde edilen bulguların, yoğun nüfuslu kentsel alanlarda sosyal eşitsizliklerin azaltılması, çevresel kalitenin artırılması ve halk sağlığının güçlendirilmesi amacıyla kanıta dayalı politika ve strateji geliştirmek isteyen karar vericilere ve şehir plancılarına yol göstermesi beklenmektedir.