Konvansiyonel yaşlandırma ve yeni nesil kesintili yaşlandırma işlemlerinin aa6061 alüminyum alaşımının mekanik ve tribolojik özelliklerine etkisinin incelenmesi

Yeni nesil alüminyum alaşımlarının geliştirilmesinde, yalnızca alaşımlandırma işlemi yeterli olmayıp, istenilen yüksek spesifik dayanım (dayanım/yoğunluk oranı), süneklik ve tokluk gibi özelliklerin sağlanması için ilave ısıl işlemler gereklidir. Bu bağlamda, çökelme sertleşmesine dayalı yaşlandırma işlemleri, alüminyum alaşımlarında mekanik özelliklerin iyileştirilmesinde kritik rol oynamaktadır. Konvansiyonel T6 yaşlandırma işlemi ile yüksek sertlik ve dayanım değerleri elde edilebilmekle birlikte, bazı ileri mühendislik uygulamalarında bu süreç, süneklik ve tokluk gibi özelliklerde istenmeyen düşüşlere yol açabilir. Bu sınırlamaların aşılması amacıyla geliştirilen kesintili yaşlandırma yöntemleri, çökelti fazlarının daha kontrollü bir şekilde oluşmasını sağlayarak hem yüksek dayanım hem de yeterli süneklik ve tokluk özelliklerini birlikte sunabilmektedir. Özellikle havacılık, otomotiv ve savunma sanayi gibi yüksek performans gerektiren alanlarda bu yeni nesil ısıl işlem stratejileri önemli avantajlar sağlamaktadır. Bu tez çalışmasında, 6061 alüminyum alaşımı numunelerine konvansiyonel T6 ısıl işlemine alternatif olarak T6I4 kesintili yaşlandırma işlemi uygulanmıştır. Uygulanan bu yeni nesil ısıl işlem yöntemi ile çökelti fazlarının daha kontrollü oluşumu hedeflenmiş; böylece mekanik mukavemetin artırılması ile birlikte süneklik ve tokluk gibi özelliklerin de korunması amaçlanmıştır. Elde edilen sonuçlar; ısıl işlem süresi ile sertlik arasındaki ilişkiyi, çekme ve eğme dayanımlarındaki değişimleri, plastik deformasyon kapasitesini ve yüzey pürüzlülüğü ile sürtünme katsayısını kapsamlı biçimde ortaya koymuştur. Böylece, T6I4 kesintili yaşlandırma parametrelerinin 6061 alüminyum alaşımı üzerindeki etkileri hem mekanik hem de tribolojik açıdan sistematik olarak analiz edilmiştir.