Kore Savaşı ve Kıbrıs Barış Harekâtı döneminde Diyarbakır kamuoyu, şehit ve gazileri

Japonya'nın Ağustos 1945'te teslim olup II. Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle birlikte yeni bir dünya düzeni ortaya çıkmıştır. Uluslararası çatışmaları engellemek ve iş birliklerini geliştirmek amacıyla Birleşmiş Milletler kurulmuştur. II. Dünya Savaşı'ndan sonra, SSCB (Sovyet Sosyalist Cumhuriyet Birliği) ve ABD (Amerika Birleşik Devletleri) arasında yaşanan soğuk savaştır. Bu savaşların en önemli olanı, Kore yarımadasında meydana gelen Kore Savaşı'dır. Bu savaşın meydana gelmesinin nedeni yarımadanın stratejik konumu olmuştur. Stratejik konumundan dolayı yarımada birçok devlet tarafından işgal edilmiştir. Bu devletlerden biri de Japonya olmuştur. Japonya'nın işgalinde olan Kore yarımadası II. Dünya Savaşı'ndan sonra 38. enlem ile ikiye ayrılmıştır. Kuzeyi SSCB, güneyi ise ABD'nin himayesinde kalmıştır. SSCB'nin bu dönemdeki emperyalist tavrı, diğer dünya devletlerini askeri, siyasi ve ekonomik açıdan işbirliğine götürmüştür. Bunun sonucunda birçok örgüt kurulmuştur. Ekonomik, askeri ve savunma amaçlı antlaşmalar yapılmıştır. Bu antlaşmalardan en önemlisi NATO'dur. (Kuzey Atlantik Savunma Paktı) Dünya devletleri arasında sömürge ve hammadde arayışı başlamıştır. Sömürge ve hammadde arayışına giren devletler, sürekli gelişmekte olan ülkeleri bu doğrultuda kullanmak istemişlerdir. Türkiye jeopolitik konumundan dolayı çok önemli bir yere sahiptir. SSCB sıcak denizlere inmek için sürekli Türkiye'ye baskı uygulamıştır. SSCB baskısından kurtulmak ve NATO'ya girebilmek için Türkiye, Birleşmiş Milletlerin çağrısına uyarak Güney Kore'ye asker gönderme kararı almıştır. Türk askerinin Kore Savaşı'nda göstermiş olduğu başarı bütün dünya devletlerinin dikkatini çekmiştir. Bu durum Türkiye'nin NATO'ya katılmasında etkili olmuştur. 17 Ekim 1951'de imzalanan protokol ile Türkiye NATO'ya üye olmuştur. Kore Savaşı'ndan sonra, Türkiye'nin uğraştığı en önemli sorun, Kıbrıs sorunu olmuştur. Akdeniz havzasında yer alan Kıbrıs, petrol ve doğalgaz gibi yer altı zenginlikler açısından hayati önem arz etmektedir. Jeopolitik öneminden dolayı Rumlar adada sürekli olaylar çıkarmışlardır. 1955 ve 1974 yılları arasında Rumlar birçok mezalim politikaları sergilemişlerdir. Rumların Kıbrıs adasında Türklere karşı giriştikleri katliamlar sonucunda Türkiye uluslararası hukuktan doğan haklarını kullanarak, adadaki soydaşlarının can ve mal güvenliğini sağlamak için 1974 yılında Kıbrıs'a iki defa askerî harekât yapmıştır. Bunun sonucunda adada iki devlet hâkimiyeti ortaya çıkmıştır. Bu harekât ile ilgili 1950 ve 1974 yılları arasında Diyarbakır basınında birçok habere yer verilmiştir. 1974 yılında Diyarbakır'da yirmiye yakın gazete yayınlanmakta idi. Bunlardan bazıları şunlardır: Diyarbakır İç Kale, Şark Postası, Diyarbakır Gazetesi, Diyarbakır Sesi, Demokrasiye Güven, Gayret, Ümmid, Yeni Şark Postası, Yeni Diyarbakır Sesi, Yeni Yurt, Demokrat Yeni Yurt, Demokrat Kale, Sesleniş ve Ufuk. Bu gazetelerin çoğu pazar günleri hariç haftanın her günü yayımlanmıştır. Bu çalışmamızın hazırlanmasında başta Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi'nde yer alan ana kaynaklar, TBMM Kütüphanesi'nde yer alan Tutanak Dergileri, Milli Kütüphanesi'nde bulunan süreli yayınlar, araştırma ve inceleme eserlerinden yararlanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Diyarbakır, Kore, Kıbrıs, Diyarbakır Basını, Gaziler, Şehitler,