Körfez Savaşı döneminde Türk dış politikası: Neoklasik realizm açısından bir analiz

Bu çalışma, 1990–1991 Körfez Savaşı sürecinde Türkiye'nin izlediği dış politikayı neoklasik realizm kuramsal perspektifiyle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Neoklasik realizm, devletlerin dış politika davranışlarını sadece uluslararası sistemdeki güç dengeleriyle değil, aynı zamanda iç politika dinamikleri, lider algıları ve devlet kapasitesi gibi unsurlarla birlikte ele alır. Bu doğrultuda tezde, Türkiye'nin Körfez Savaşı'na yönelik tutumu hem sistemik düzeyde (Soğuk Savaş sonrası güç dengesi, ABD öncülüğündeki koalisyonun etkisi) hem de üniter düzeyinde (Turgut Özal'ın liderliği, ordu ve bürokrasinin rolü, kamuoyu etkisi) çok boyutlu olarak incelenmiştir. Araştırmanın bulguları, Türkiye'nin geleneksel ihtiyatlı dış politika çizgisinden saparak daha proaktif ve risk alan bir tutum geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın liderlik tarzı, Türk dış politikasında sistemik baskılar ile içsel dinamikler arasındaki etkileşimi görünür kılmıştır. Ordu ve bürokrasi içindeki çekinceler, ekonomik kaygılar ve kamuoyu baskısı ise dış politikada karar alma süreçlerini sınırlandırıcı faktörler olarak öne çıkmıştır. Bu çerçevede, Körfez Savaşı süreci Türkiye'nin dış politika yapımında karar alıcı algılarının, devlet kapasitesinin ve toplumsal faktörlerin sistemik koşullar ile birlikte nasıl şekillendirici rol oynadığını göstermektedir. Sonuç olarak, Türkiye'nin Körfez Savaşı sürecindeki deneyimi, neoklasik realizmin orta ölçekli devletlerin dış politikalarını açıklamada güçlü bir analitik araç sunduğunu teyit etmektedir. Bu çalışma, Türkiye'nin savaş dönemindeki dış politika yönelimlerinin yalnızca güç dengeleriyle değil, aynı zamanda içsel siyasal, ekonomik ve toplumsal dinamiklerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Neoklasik realizm, Türkiye, Körfez Savaşı, dış politika, lider algısı, iç politika dinamikleri.