Koroner arter hastalarında lipid ve protein oksidasyonu ile selenyum içeren antioksidanların düzeyi

XIIÖZETKoroner arter hastalarında lipid ve protein oksidasyonu ile selenyum içerenantioksidanların düzeyiAteroskleroz, arterlerde kalınlaşma ve elastikiyet kaybı ile kendini gösteren veözellikle aorta, koroner ve serebral arterleri tutan bir damar hastalığıdır. Aterosklerozpatojenezi ile ilgili çeşitli hipotezler öne sürülmüştür. Bu hipotezler arasında engeçerli olanı oksidatif stres hipotezidir.Oksidatif stres basit bir şekilde, vücudun antioksidan savunması ile serbestradikal üretimi arasındaki dengesizlik olarak tanımlanabilir. Reaktif oksijen türlerine(ROS) karşı enzimatik korumayı sağlayan, protein oksidasyonu ve DNA' daki hasarıönleyen Süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT), glutatyon peroksidaz (GPx),glutatyon redüktaz (GSSG-R) gibi çeşitli enzim sistemleri vardır. Klinik çalışmalar,aterosklerotik hastalarda antioksidan aktivenin azaldığını göstermektedir. Bununlaberaber ateroskleroz ile antioksidan markerlarının seviyeleri arasındaki ilişki tambilinmektedir.Koroner kalp hastalığında serum lipid profillerinin değiştiği belirtilmektedir.Ateroskleroz gelişmesine en ciddi katkısı olan lipid fraksiyonu düşük dansitelilipoprotein (LDL)-kolesteroldür. Plazmada LDL-kolesterolün artması ilesubendotelyal bölgede depolanma ve inflamatuar hücre yanıtının başladığı kabuledilir. Epidemiyolojik çalışmalar, toplumların total ve LDL-kolesterol düzeyleriyükseldikçe koroner arter hastalığı riskinin arttığını göstermiştir.Bu çalışmada, koroner anjiyografi yapılan 59 hasta (21 kadın, 38 erkek) tıkalıdamar sayılarına göre 3 gruba ayrıldı. I. grup bir damarı tıkalı olanlardan (n= 21), II.grup iki damarı tıkalı olanlardan (n= 18) ve III. grup üç damarı tıkalı olanlardan (n=20) oluşturuldu. Kontrol grubunu, koroner anjiyografi sonucu normal olan 12'sikadın ve 7'si erkek 19 kişi oluşturdu. Alınan kan örneklerinden serumda lipidpanellerine, plazmadan malondialdehit (MDA), protein karbonil içeriği (PCO) veplazma sülfhidril (-SH) grupları, eritrosit redükte glutatyon (GSH) düzeyleri, GPx veGSSG-R aktiviteleri ölçüldü.XIIIYapılan çalışmalar sonucunda koroner kalp hastalarında kontrol grubuna göreplazma MDA düzeyinin arttığı, eritrosit GPx aktivitesinin azaldığı gözlemlendi.Plazma karbonil ve -SH düzeylerinde, serum total kolesterol, trigliserid, LDL,VLDL ve HDL kolesterol düzeylerinde, eritrosit GSH düzeyleri ve GSSG-Raktivitelerinde çalışma grubu ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlıbir farklılık bulunmadı.Bu çalışmada aterosklerotik hastalarda lipid peroksidasyonunun arttığını veantioksidan bir enzim olan GPx seviyesinin azaldığını bulduk. Damar tıkanıklığı ilelipid paneli arasında bir korelasyonun bulunmaması, lipid panelinin aterosklerozunher zaman erken göstergesi olamayacağını ortaya koymuştur. Aterosklerozda MDAdüzeyinin artması ve GPx aktivitesinin azalması nedeniyle, klinikte buparametrelerin lipid paneli ile birlikte bakılması aterosklerozun erken tanısındayararlı olabilir. Bu düşüncenin geçerliliği için daha ileri çalışmalara gerek vardır.Anahtar kelimeler: Ateroskleroz, Oksidatif stres, Antioksidanlar, LDL