Koyun ve keçi parmak kemikleri üzerine karşılaştırmalı ve morfometrik bir çalışma

Bu çalışma, Türkiye'de yetiştiriciliği yaygın olan Karacabey Merinos koyunu ve Kıl keçisine ait parmak kemiklerinin morfometrik ve geometrik morfometrik yöntemlerle incelenmesi amacıyla yapıldı. Evcilleştirmeleri oldukça köklü bir geçmişe dayanan bu canlılar insan hayatında önemli bir yere sahiptirler. Artiodactyla sınıfına dahil olan bu canlılar farklı yaşam alanlarına uyum sağlayan ayak yapılarına sahiptirler. Sunulan çalışmada koyun ve keçilerin sahip oldukları bu farklılıkların ortaya konması hedeflenmektedir. Yapılan çalışmada 12 adet Karacabey Merinosuna ve 12 adet Kıl keçisine ait ön ve arka bacaklar Bigadiç Mezbahanesinden temin edildi. Elde edilen materyallere maserasyon işlemleri uygulandıktan sonra kumpas yardımıyla lineer ölçümler yapıldı. Ölçümlerin ardından fotoğraflanan materyallere geometrik morfometrik analiz aşamaları uygulanarak temel bileşen ve ayrım fonksiyon analizleri gerçekleştirildi. Morfometrik ölçümler sonucunda Karacabey Merinos koyununa ait elde edilen verilerin Kıl keçisine göre daha yüksek değerlere sahip olduğu görüldü. Bunun yanı sıra phalanx proximalis ve phalanx media'nın uzunluğu lateral parmaklarda daha fazla iken phalanx distalis'lerde medial parmaklarda daha fazla olduğu tespit edildi. Her iki hayvan türünde de phalanx uzunlukları ön ayaklarda arka ayaklara göre daha fazla olduğu bulundu. Parmaklara ait genişlik değerleri Karacabey Merinos koyununda arka ayaklarda daha yüksek değerde iken Kıl keçisinde ise ön ayaklarda arka ayaklara göre daha yüksek değerlerde olduğu belirlendi. Geometrik morfometri ile incelenen şekil değişimi, proksimal phalanx'da dorsal yüzde en fazla değişim sol arka ayakta corpus' un orta noktası ve corpus' un en çıkıntılı noktasında görülürken diğer ayaklarda tubercullerde ve basis phalangis proximalis'in en geniş noktasında görüldü. Phalanx proximalis'in abaxial yüzünde ise eminentia palmaris/plantaris lateralis 'de en fazla değişim olduğu tespit edildi. Phalanx media'nın dorsal yüzünde en fazla değişim ön ayaklarda trochle phalangis media'nın proksimale uzanan ucunda iken arka ayaklarda en fazla değişim epifiz plağı izinin bulunduğu bölgede görüldü. Phalanx media'da abaxial yüzde ise her ayakta farklı bir bölgede değişim gözlemlendi. Phalanx distalis'te ise hem dorsal hem de abaxial yüzde processus extensorius' ta ve margo dorsalis ile margo solearis'in kesiştiği uçta en fazla değişim görüldü. Çalışmada gerçekleştirilen incelemeler ile koyun ve keçilere ait parmaklara ilişkin verilerin elde edilmesiyle tür özelliklerinin bilinmesi, türler arası ayrımın yapılması, klinik müdahalelere ve yapılacak yeni çalışmalara katkı sağlaması amaçlanmıştır.