Koyun, keçi ve sığır sütünde bazı somatik hücre sayısı tespit yöntemlerinin karşılaştırılması

Bu çalışmada, yaygın olarak kullanılan bazı somatik hücre sayım yöntemlerinin farklı türlere ait süt örneklerinde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla, 41 baş Simental ırkı sığır, 41 baş Akkaraman ırkı koyun ve 41 baş Malta ırkı keçiden toplanan süt örneklerinde; DeLaval Cell Counter (DCC) cihazı, metilen mavisi boyama ve metil yeşili pironin boyama ile sayım yöntemleri kullanılarak somatik hücre sayıları (SHS) tespit edilmiştir. Sığır sütü örneklerinde DCC, metilen mavisi ve metil yeşili pironin boyama yöntemi ile elde edilen ortalama SHS değerleri sırasıyla; 164.098 1.120.355 ve 102.398 hücre/ml olarak tespit edilmiştir ve yöntemler arasındaki fark istatistik olarak önemlidir (p<0,05). SHS değerleri koyun sütü örneklerinde sırasıyla; 494.463 3.094.314 ve 1.029.143 hücre/ml olarak (p<0,05), keçi sütü örneklerinde ise sırasıyla; 985.732, 5.456.353 ve 2.038.496 hücre/ml olarak belirlenmiştir ve yöntemler arasındaki fark istatistik olarak önemli bulunmuştur (p<0,05). DCC ile sığır, koyun ve keçi sütü için elde edilen SHS'ları arasındaki fark istatistik olarak önemlidir (p<0,05). Aynı şekilde metilen mavisi boyama ve metil yeşili pironin boyama yöntemi ile elde edilen SHS'ları için de türler arasındaki fark istatistik olarak önemli bulunmuştur (p<0,05). Sığır, koyun ve keçi süt örneklerinde metil yeşili pironin boyama yöntemi ile elde edilen ortalama DNA sayıları sırasıyla 102.398, 1.029.143 ve 2.038.496 DNA/ml, RNA sayıları ise sırasıyla 116.166 493.920 ve 438.849 RNA/ml olarak bulunmuştur. Mast hücresi granülü (MHG) sayıları incelendiğinde; sığır, koyun ve keçi sütlerinde tespit edilen ortalama değerler sırasıyla 1.004.189 1.440.457 ve 681.506 MHG/ml olarak tespit edilmiştir. DNA ve MHG sayıları bakımından sığır, koyun ve keçi için ortalama değerler karşılaştırıldığında türler arasındaki fark istatistik olarak önemlidir (p<0,05). Ancak ortalama RNA sayıları arasındaki fark koyun ve keçi süt örnekleri arasında önemsiz olmakla birlikte, sığır sütü örneklerine göre yüksek bulunmuştur (p<0,05). DNA, RNA ve MHG sayıları arasındaki ilişkiler incelendiğinde, koyun sütüne ait RNA ve MHG sayıları arasındaki pozitif yönlü korelasyon (r=0.533) istatistik olarak önemli bulunmuştur (p<0,01). Çalışmadan elde edilen tüm veriler değerlendirildiğinde, koyun ve keçi sütünde SHS tespiti için metil yeşili pironin boyama yöntemi, sığır sütünde ise metilen mavisi boyama yönteminin tavsiye edilebileceği sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte DCC ile elde edilen, genel olarak düşük SHS değerleri dikkate alındığında güncel daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğu düşünülmektedir.