Kozaklı (Nevşehir) jeotermal alanındaki çöküntü mekanizmasının hidrojeolojik açıdan incelenmesi

Kozaklı Jeotermal Alanı (KJA) Orta Anadolu'da önemli bir jeotermal enerji potansiyeline sahiptir. Kozaklı jeotermal suları (KJS)'nın birincil akiferi Premesozoyik yaşlı mermerler, ikincil akiferi Tersiyer yaşlı kireçtaşlarıdır. KJA da jeotermal sulardan (KJS)'dan (45-96°C) 2900 adet konut ısıtmacılığı, seracılık ve termal turizm için yararlanılmaktadır. KJA da, KB-GD ve KD-GB yönlü fayların keşisme noktasında 14 Ocak 2007 tarihinde aniden ~40 m çapında ~10 m derinliğinde çöküntü/obruk meydana gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, KJA'daki bu çöküntünün oluşum mekanizmasını ve gelişimini incelemektir. Bunun için çöküntü alanında, jeofizik, jeoteknik, hidroloji, hidrojeoloji, hidrojeokimya, izotop ve insansız hava aracı gibi yöntemler uygulanmıştır. Çöküntü alanındaki jeofizik ölçümler çöküntü alanının üst bölümünün kırıklı-çatlaklı travertenlerden oluştuğunu işaret etmiştir. Çalışma alanındaki paleokarstik boşluklu travertenlerin üzerindeki örtü birim (10-15 m), siltli çakıl ve düşük plastisiteli siltten oluşmuştur. KJA ve çevresine ait hidrolojik veriler havzadaki buharlaşma-terlemenin bazen %90'ları geçtiğini göstermiştir. Bu durum, KJA daki karbonatlı kayaçlarda yüzeyden daha çok hipojenik karstlaşmanın etkinliğine işaret eder. Yani, Na-Ca-Cl-SO4/HCO3 su tipli, 14C izotoplarına göre görünür yaşı 35000 yılı aşmış KJS'nin beslenimi Holosen dönemine kadar uzanmaktadır. Derin ve yavaş dolaşımlı KJS'nin, derinlerden yüzeye doğru yükselimi sırasında soğuk sularla karışması suların çözücü (karışım korozyonu) özelliğini arttırmıştır. Bu aşındırıcı sular KJA'da karstlaşmanın ilerlemesine yol açmıştır. Ayrıca, aşırı jeotermal su çekimi (23000 m3/gün), jeotermal atık sular için yeterli sayıda reenjeksiyon kuyusunun bulunmaması ve Kozaklı belediyesi kaplıca park alanında yapılan çevre düzenlemesinin de tetiklemesiyle çöküntü meydana gelmiştir.