Kıraat eğitim öğretiminde kürrâse geleneği

Hicrî 5. asra kadar kıraat eğitimi, infirâd usulüne göre; her imam için ayrı bir hatim yapılarak ilerliyordu. Ne var ki bu yöntem uzun sürüyor, zamanın ve şartların değişmesiyle artan talebi karşılamaya hocaların gücü yetmiyordu. Böyle bir ihtiyaca binaen devreye giren indirâc usulü, daha kısa zamanda ve pratik bir şekilde okuma yapmayı sağlamasıyla kıraat eğitiminde bir dönüm noktası olmuştur. Tek bir hatimde bütün vecihleri okuma imkânı veren bu sistem halen uygulanmaya devam etmektedir. İndirâc usulünün ülkemize özgü tatbikatına ise kürrâse uygulaması eşlik etmektedir. Bu usulde öğrenci, okuyacağı dersin vecihlerini kaynak kitaplardan edindiği bilgilere göre kürrâse denilen özel defterlere kaydeder. Belli bir sistematiği ve kendine has usulleri bulunan bu yöntem, ülkemizdeki kıraat eğitim öğretiminin ana omurgasını oluşturmaktadır. Diğer ülkelerde pek kullanılmayan bu usulün ülkemizdeki serencamı, avantajları ve dezavantajları bu çalışmanın özünü oluşturmaktadır. Kürrâse geleneğinin tarihi, kaynakları ve yöntemleriyle ilgili şimdiye kadar herhangi bir çalışma yapılmamış olması bizi bu konuya sevk eden başlıca sebepler arasındadır. Konuya hazırlanırken kürrâse defterlerinin izleri takip edilmiş, kütüphanelerde bulunan en eski yazmalar üzerinden ıstılah taraması yapılmıştır. Yine Türkiye'de uzun yıllardır eğitim veren hocalarla ve henüz eğitim sürecinde olan öğrencilerle görüşülüp sistemin kıraat ilmi öğretimine etkileri tartışılmıştır. Bu bağlamda kürrâse kullanımındaki değişimler, bu sisteme götüren sebepler ve günümüzdeki durumu üzerinde durulmuştur. Neticede bu sistemin, mushaf imlasına aşinalık kazandırma, dersin sunumunu kolaylaştırma, örnek kürrâseler sayesinde vücûhatları kayıt altına alma gibi faydaları mülahaza edilmiştir. Bununla birlikte tarih boyunca ezbere dayalı sistemlerle yürütülen kıraat eğitim metodunun terkedilmesi, kıraat ilmiyle alakalı bazı önemli meselelerin ihmal edilmesi ve kıraat eğitiminde Arapça öğrenimine olan ihtiyacı zayıflatması gibi dezavantajları tespit edilmiştir. Ayrıca hazır kürrâselerden ders okunması ve kişinin kaynaklara inmemesi gibi önemli bazı problemlerin meydana gelmesine de sebep olmuştur. Bu çalışmada kürrâse sistemi olumlu ve olumsuz yönleriyle değerlendirilmiş ve bazı öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kıraat, Eğitim, İnfirâd, İndirâc, Kürrâse.