Kırgızistan'da islami hareketler

Bu çalışma Kırgızistan'daki İslami hareketlerin günümüzdeki durumunu, faaliyetlerini, yöneliş biçimlerini saptamayı ve onları aynı zamanda bir toplumsal hareket modelinde ele alarak anlamlandırmayı amaçlamıştır. İslami hareketlerin yapısı, tanımıyla ilgili teorik çerçereye I. Bölümde, Kırgızistan'daki İslami hareketlerle ilgili genel bilgilere de II. Bölümde yer verilmiştir. Literatür, belge taraması ve saha araştırmasından oluşan çalışmanın evrenini ise, Adep Başatı, Tebliğ Cemaati ve Hizbut Tahrir hareketleri oluşturmaktadır. Bunlara da III. Bölümde derinlemesine yer verilmiştir. Araştırma süresince yapılan gözlem ve görüşmelerimizde kaynak (ilgili alanda çalışmış akademisyenler, devlet memurları ve ilgili bilirkişiler) ve örneklem (hareketlerin lider kadrosu, mensupları/takipçileri) gruplardan 10'u (on) kaynak kişi, 40'ı (kırk) hareketlerden seçilen örneklem kişiler olmak üzere toplam 50 kişi yer almıştır. İki gruba da bireysel ve grupça yapılandırılmış, yapılandırılmamış ve yarı yapılandırılmış mülakatlar uygulanmıştır. Bu araştırmadan elde edilen bulgular, hareketlerin genel teorik çerçeve ışığında İslamcılık, İslami hareketler ve toplumsal hareketler teorilerine büyük ölçüde oturtulabildiğini, ayrıca, dış kaynaklı ideolojiler üzerine kurulmuş olduklarını da göstermiştir. Bu nedenle bütün bu oluşum ve hareketlere yönelik "dışarıdan gelme ideoloji" görüşü büyük ölçüde doğru bulunmuştur. Bu çalışma ülkede kendi alanında yeni sayıldığı için bazı hareketlerin daha derinden araştırılması önerilmiştir. Anahtar kelimeler: İslami hareketler, dini hareketler, toplumsal hareketler, İslami aktivizm, cemaatler, Kırgızistan'da İslam, İslamlaşma, Tebliğ cemaati, Hizbut Tahriri İslami, Adep Başatı.