The dynamics of cryptocurrency market from behavioral finance perspective

2008-2009 yılları, finans alanında önemli olayların ve gelişmelerin yaşandığı bir dönem olmuştur. Küresel finansal kriz ve beraberindeki yıkıcı sonuçlarla başlayan süreç, finansal teknoloji devrimi ve kripto para olgusunun ortaya çıkmasıyla devam etmiştir. Bu hızlı gelişmeler, kripto para ekosistemi ve modern finans alanındaki etkilerini anlamaya çalışan akademisyenler, finansal analistler ve yatırımcılar tarafından büyük ilgi çekmiştir. Bununla birlikte, ilk kripto para olan Bitcoin'in ve bunu takip eden binlerce yeni kripto paranın ortaya çıkışından 14 yıldan fazla bir süre geçmesine rağmen, kripto para piyasasının karmaşık dinamikleri hala tam olarak anlaşılamamıştır. Son yıllarda, piyasanın sürekli büyümesine rağmen, kripto para fiyatlarının yüksek volatilitesi ve belirsizliği, paydaşlar arasında endişelere yol açmaktadır. Bu durum irrasyonel yatırım kararlarına ve yatırım fırsatlarını kaçırma korkusuna yol açabilmektedir. Davranışsal finans açısından bakıldığında, yatırımcıların yatırım kararları sosyal ve psikolojik faktörlerden etkilenmektedir. Korku ve açgözlülük gibi duygular, yatırımcıların tercihlerinde önemli bir rol oynayabilmektedir. Buna karşın geleneksel yaklaşımlar, duygusal faktörleri göz ardı etmekte ve yatırımcıyı rasyonel bir varlık olarak değerlendirmektedir. Ancak bu durum, özellikle piyasa anomalileri ve finansal çöküşler sırasında piyasa tepkileri ile sadece temel analize dayalı tahminler arasında bir boşluğa neden olabilmektedir. Bu çalışma, Mart 2018 - Temmuz 2023 arasındaki haftalık veriler kullanılarak kripto para piyasasının dinamiklerini üç ana yönüyle incelemeyi amaçlamaktadır. İlk olarak, (1) Crypto Fear & Greed Index, (2) AAII Yatırımcı Duygu Anketi, (3) Google Trends, (4) Tweet Hacmi, (5) Kripto İşlem Hacmi Eğilimi ve (6) CBOE Volatilite İndeksi (VIX) gibi altı araç (proxy) kullanılarak yeni bir duygu endeksi oluşturulmuştur. İkinci olarak, EUR/USD döviz kuru, S&P 500 getirileri, S&P Goldman Sachs Emtia Endeksi, Kripto Para Volatilite Endeksi, Ham Petrol WTI Vadeli İşlemleri fiyatları ve S&P Kripto Para Geniş Dijital Piyasa Endeksi gibi değişkenler kullanılarak kripto para yatırımcı duygusu rasyonel ve irrasyonel bileşenlere ayrıştırılmış ve ardından, Vektör Otoregresif (VAR) modelleri kullanılarak kripto para yatırımcı duygusu ile Royalton CRIX Kripto Endeksi getirileri ve volatilitesi arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Son olarak da, Etki Tepki Analizi, rasyonel ve irrasyonel yatırımcı duygusunun tetiklediği CRIX getirilerindeki ve volatilitesindeki farklı dinamikler görsel olarak sunulmuştur. Böylece araştırma davranışsal finansın kripto para piyasası dinamiklerini nasıl etkilediğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Davranışsal Finans, Yatırımcı Duygusu, Kripto Para, Otoregresif Dağıtılmış Gecikme modelleri (ARDL), Vektör Otoregresif modelleri (VAR), Finansal Piyasalar.