Kırk Vezir Hikâyeleri'nde eğitici değerler ve söz varlığı

ÖZET KIRK VEZİR HİKAYELERİ'NDE EĞİTİCİ DEĞERLER VE SÖZ VARLIĞI ÖZLEK, Emine Yüksek Lisans, İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı Tez Danışmanı: Prof.Dr. Hasan KAVRUK Haziran 2014, 238 sayfa Bu araştırmanın amacı 15. yüzyılda Osmanlı Devleti sahasında mensur hikaye tarzında ve Şeyh-zâde Ahmet Mısrî tarafından kaleme alınan Kırk Vezir Hikayeleri adlı eserde yer alan metinlerdeki eğitici değerleri tespit ederek bu değerlerin nasıl aktarıldığını tespit etmektir. Eserin içerdiği söz varlığını belirleyerek Türkçe öğretimine katkılarını, seçilen bir hikayede kullanılan isim ve fiileri çıkararak eserin bütününde Türkçenin nasıl kullanıldığını ortaya koymaktır. Nitel/betimsel araştırma modeline göre hazırlanan çalışmada ilk olarak Kırk Vezir Hikayeleri'nde yer alan öyküler özetlenmiş, daha sonra epizotlarına ayrılmış ve metinlerde aktarılmak istenen iletiler belirlenmiştir. Belirlenen iletiler sınıflandırılarak genel başlıklar altında irdelenmiştir. Bulgular, metne bağlı kalınmak suretiyle yorumlanmış, değerlerin uygulanması veya uygulanmamasının çarpıcı sonuçları gözler önüne serilerek betimsel bir analiz tekniği kullanılmıştır. Metinlerin içerik analizine tabi tutulması sonucunda değerlerin nasıl ve niçin işlendiği, aynı şekilde söz varlığının nasıl kullanıldığından hareketle Türkçenin nasıl işlendiği tespit edilmiştir. Metinlerde kullanılan ayet, hadis, klişe ibareler, kalıp sözler, atasözleri, deyimler ve ikilemeler çıkarılarak eserin söz varlığı ortaya konmuş, seçilen bir hikayedeki isimler dört ana başlık altında, fiiller ise yapılarına göre tasnif edimiştir. Çalışmanın sonunda ise Kırk Vezir Hikayeleri'nde yer alan metinlerin dil öğretimine katkıları tartışılmıştır. Çalışma materyali olarak Kırk Vezir Hikayeleri'nin British Library 7882 numaralı yazmasının esas alındığı araştırmada, Kırk Vezir Hikayeleri'nin değer öğretimi için uygun bir materyal olduğu, söz varlığı açısından zengin olup Türkçe öğretimine (dil becerilerinin geliştirilmesine ) katkı sağlayacak düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Kırk Vezir Hikayeleri, Değer Eğitimi, Söz Varlığı, Dil Becerileri