Kronik böbrek yetmezliği hastalarında hemodiyaliz girişi için oluşturulan kalıcı damar yollarının açık kalma sürelerinin belirlenmesi ve bu süreye etkisi olan faktörlerin araştırılması

Amaç: Bu çalışmanın amacı; Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesinde Kronik böbrek yetersizliği tanısıyla hemodiyaliz planlanan ve kalıcı damar yolu oluşturulan hastalarda, bu kalıcı damar yollarının (AVF, AVG ve Kalıcı Kateter) surveylerinin belirlenmesi ve bu surveye etki eden faktörlerin tespit edilip bu sayede bundan sonra oluşturulacak olan kalıcı damar yolu surveylerinin uzatılmasına katkı sağlamaktır.Materyal ve Metod: Çalışmamıza KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Nefroloji kliniğinde Kronik Böbrek Yetmezliği tanısıyla takip edilen, 01 Ocak 2000- 31 Aralık 2010 tarihleri arasında KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Göğüs Kalp Damar Cerrahisi kliniği cerrahları tarafından KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi ameliyathanesinde kalıcı hemodiyaliz girişi oluşturulması amacıyla arteriovenöz fistül, arteriovenöz greft ve kalıcı kateter uygulanan ve arşivinden dosyalarına ulaşılabilen 18 yaş ve üzeri 420 hasta alındı. KBY tanısıyla hemodiyaliz planlanan ve kalıcı damar yolu (arteriovenöz fistül, arteriovenöz greft ve kalıcı kateter) işlemleri uygulanan 18 yaş ve üzeri hastaların isimleri ve dosya numaraları elde edilerek kaydedildi. Dosya numaraları ve isimleri kaydedilen hastalar amaliyat tarihlerine göre listelenerek KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi arşivinden dosyaları elde edildi. Çalışmaya alınan hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi ve kalıcı damar yolu için uygulanacak operasyon öncesi AVF takip formunda belirlenen hastanın yaşı, cinsiyeti, vücut kütle indeksi, KBY nedeni, santral venöz kateter öyküsü, işlem öncesi üst ekstremite arteryel ve venöz doppler ultrasonografi çekilip çekilmediği, Nefrolog takibinde olup olmadığı, preoperatif hematokrit, trombosit, albümin, kalsiyum, fosfor, parathormon, glukoz, total kolesterol, trigliserid, LDL kolesterol, c- reaktif protein, protrombin zamanı (PT) ve parsiyel tromboplastin zamanı (PTT) değerleri kayıt edildi. AVF, AVG ve kalıcı kateterin işlevini yitirdiği tarih ya da hastaların exitus tarihi belirlenerek kalıcı giriş yolunun açık kaldığı süre ay olarak hesaplanıp belirlendi. Kalıcı hemodiyaliz giriş yolunun işlevini yitirdiği tarihle ilgili dosya da bilgi bulunmayan ya da eksik olan hastalara veya yakınlarına telefonla ulaşılarak gerekli bilgiler elde edilip kaydedildi.Bulgular: Çalışmamızda kalıcı damar yolu oluşturulan 420 KBY hastasının % 86'sında AVF, % 10,5'unda AVG, % 9,8'inda ise kalıcı kateter uygulandığı belirlenmiştir. Çalışmaya alınan hastalarda ortalama AVF açık kalma süresi 34,73 ay, ortalama AVG açık kalma süresi 27,59 ay, ortalama kalıcı kateter açık kalma süresi ise 8,53 ay olarak belirlendi. KBY nedenleri; % 30,7 diyabetik nefropati, % 22,6 hipertansif nefroskleroz, % 15,7 etyolojisi bilinmeyen, % 12,9 polikistik böbrek hastalığına bağlı, % 8,3 obstrüktif üropatiye bağlı, % 4,5 glomerulonefrite bağlı, % 2,6 ilaç nefropatisi, % 1,7 amiloidoz, %1 ise multıpl myeloma bağlı olarak belirlenmiştir. AVF oluşturulan 45 yaş altı hastalar da fistül açık kalma süresi en uzun, 45 ? 65 yaş arası hastalarda fistül açık kalma süresi 45 yaş altı hastalardan daha kısa ancak 65 yaş üstü hastalardan daha uzun, 65 yaş üstü hastalarda ise fistül açık kalma süresi en kısa olarak belirlendi (p< 0,0001). AVF oluşturulan hastalarda fistül oluşturulmadan önce santral venöz kateter uygulanmayan hastalarda fistül açık kalma süresinin en uzun olduğu, santral venöz kateter sayısı arttıkça fistül açık kalma süresinin anlamlı olarak kısaldığı tespit edildi (p = 0.007). AVF oluşturulduktan sonra ilk 29 gün içinde oluşturulan fistülden diyalize giren hastalarda fistül açık kalma süresi, fistül oluşturulduktan sonra 30. gün ve sonrasında bu fistülden diyalize giren hastalardan daha kısa olarak tespit edildi (p= 0,0001).Sonuç: Kronik hemodiyaliz planlanan hastalarda yeterli debide ve tekrarlanabilir diyaliz kan akımı sağlamak için yeterli büyüklükteki bir damara ulaşmak gerekmektedir. Bu amaçla hastaya AVF, AVG ve Kalıcı kateter uygulanabilmesine karşın bu ihtiyaç en iyi AVF'lerle karşılanmaktadır. AVF'lerin maliyetlerinin düşük olması ve daha uzun süreli açıklık oranlarına sahip olmaları dolayısıyla öncelikle seçilecek kalıcı damar yolu tipidir. Kalıcı damar yolunun ömrünün uzatılmasında hastanın yaşı, santral venöz kateter öyküsü ve fistül ve greftin olgunlaşma sürecinin beklenmesi önem arz etmektedir. Hemodiyaliz için kalıcı damar yolu planlanan hastada santral venöz kateter uygulamasından kaçınılmalı ve kanüle edilmeden önce AVF-AVG'in olgunlaşma süreci beklenmelidir.