Kronik obstruktif akciğer hastalarında insomni prevalansı ve bronkodilatör ilaç kullanımı ile ilişkisi

Amaç: KOAH olgularında uyku bozuklukları görülebilmekte olup bu hastalarda sıklıkla kullanılan bronkodilatör ilaçların uyku düzenini etkileyebileceği hipotezinden yola çıkılarak, çalışmamızda KOAH olgularında insomni sıklığı ve nedenlerinin araştırılması ve kullanılan ilaçların insomni üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı'na Ocak 2019-Aralık 2020 tarihleri arasında başvuran ve dahil edilme kriterlerini karşılayan KOAH hastaları çalışmaya alındı. Hastaların demografik özellikleri, semptomları, komorbid hastalıkları, kullandıkları tedavileri, hastane sisteminde kayıtlı mevcut solunum fonksiyon testi (SFT) değerleri kaydedildi. Tüm katılımcıların modifiye Tıbbi Araştırma Konseyi Anketi (mMRC) dispne skoru, Epworth Uykululuk Ölçeği, Athens insomni skoru ve Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi (AASM) kriterleri doğrultusunda insomni varlığı sorgulandı. Bronkodilatörlerden uzun etkili beta 2 agonist, uzun etkili antikolinerjikler ve teofilin tedavilerinin insomni prevalansı üzerindeki etkileri incelendi. Kısa etkili beta 2 agonistler, kısa etkili antikolinerjikler ve inhaler kortikosteroidler, kısa süreli etkileri nedeniyle istatistiksel analize dahil edilmedi. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 68.47±11.13 yıl olan (K: 65.09±16.37, E: 68.86±10.36) toplam 215 hasta (193 erkek, 22 kadın) dahil edildi. Hastaların %29.8'inde hafif, %36.7'sinde orta,%33.5'inde ağır KOAH mevcuttu. KOAH olgularının %37.7'sinde insomni saptandı. Hastaların kullandıkları uzun etkili bronkodilatör ve teofilin tedavileri incelendiğinde, sadece uzun etkili bronkodilatör alanların %34.4'ünde, uzun etkili bronkodilatör ve uzun etkili bronkodilatör ile beraber teofilin alanların %59.5'inde, insomni olduğu tespit edildi (p=0.007). Uzun etkili bronkodilatör ile beraber teofilin kullananlarda insomni riskinin, uzun etkili ilaç kullanmayanlara göre 4.923 kat yüksek olduğu tespit edildi (p=0.011). Sonuç: Çalışmamızda uzun etkili bronkodilatörlerin insomni prevalansı üzerinde etkilerinin olduğu, bu etkinin teofilin ile güçlendiği görüldü. Literatürde sınırlı veri bulunan bronkodilatör ve insomni ilişkisinin, KOAH olgularında tedavi düzeni üzerindeki önemi ve poliklinik kontrollerinde tedavi yanında insomninin de sorgulanması gerektiği vurgulandı.