Kronik ürtiker hastalarının hastalık bilgi düzeyi, yaşam kalitesi ve takip beklentileri

Kronik Ürtiker Hastalarının Hastalık Bilgi Düzeyi, Yaşam Kalitesi ve Takip Beklentileri Amaç: Kronik ürtiker (KÜ), dermatoloji pratiğinde sık karşılaşılan kronik hastalıklardan biridir. Bugüne kadar literatürde hastalığın prevalansı, tetikleyici faktörleri ve tedavileri üzerine birçok çalışma mevcut olsa da, hastaların bilgi düzeyleri ve takip beklentilerini ele alan çalışma sayısı kısıtlıdır. Çalışmamızın amacı; KÜ tanısı almış hastaların hastalıklarıyla ilgili bilgi düzeyleri ve takip beklentilerini değerlendirmek ve bu konudaki eksiklikleri tespit ederek çözüm önerileri sunmanın yanı sıra, KÜ'in yaşam kalitesi üzerindeki etkisini de ölçmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 01.03.2024-30.04.2024 tarihleri arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran, KÜ tanısı almış, 18 yaş ve üzeri, okuma-yazma bilen tüm hastalar dahil edilerek toplamda 65 hasta sayısına ulaşıldı. Çalışmaya katılmayı kabul eden ve bilgilendirilmiş gönüllü olur formu ile onamları alınan katılımcılara veri takip formu verildi. Çalışma tarafımızca hazırlanan veri takip formu ile yürütüldü. Bu form dört bölümden oluşmaktaydı: A bölümü katılımcıların sosyo-demografik ve klinik özelliklerini, B bölümü KÜ ile ilgili bilgi düzeylerini ölçmeye yönelik soruları, C bölümü KÜ'nün yaşam kalitesi üzerindeki etkisini değerlendiren soruları ve D bölümü katılımcıların KÜ takip beklentilerine yönelik soruları içermekteydi. Veri takip formu hasta ile yüz yüze doldurulmuştu. Bulgular: 65 hastanın %33,8'i erkek (n=22) ve %66,2'si (n=43) kadındı. Hastaların yaş ortalaması 42,2±1,9 idi. Ortalama hastalık süresi ise 48,355,0 ay olup 2 ile 240 ay arasında değişmekteydi. Katılımcıların %41,5'inde (n=27) KÜ'e anjioödemin eşlik ettiği görüldü. Anjioödem en sık dudakta %77,8 (n=21) ve göz çevresinde %66,7 (n=18) idi. KÜ ile ilgili bilgi düzeylerine yönerlik 18 soruya verilen doğru cevap sayısının ortalaması 8,1 ± 2.4 olarak bulundu. Katılımcıların yaşam kalitelerini değerlendirmek amacıyla uygulanan Kronik Ürtiker Yaşam Kalitesi Anketi'nden (KÜYKA) aldıkları ortalama toplam skor 32,0±16,4 olarak saptandı. Özellikle kadın hastalar ile anjiyoödemin eşlik ettiği hastalarda KÜ'in yaşam kalitesi üzerinde daha belirgin bir düşüşe yol açtığı saptandı. Alt başlıklar içerisindeki kaşıntı yaşam kalitesini en yüksek oranda bozarken, şişme ise en az oranda etkilemişti. Katılımcıların %96,9'u (n=63) düzenli bir şekilde takip edilmek istediklerini belirtti. Takip muayenelerinin uzman hekim tarafından yapılmasını tercih eden katılımcıların oranı %55,6 (n=35) iken, muayenelerde bir hemşirenin de bulunmasını isteyenlerin oranı %52,4 (n=33) olarak saptandı. Ayrıca, katılımcıların tamamı kendilerine bilgilendirme formu verilmesinin faydalı olduğunu ifade etti. Sonuç: KÜ, dermatoloji polikliniklerinde sık karşılaşılan hastalıklardan biri olsa da, hastaların KÜ'nün özellikleri ve semptom yönetimi hakkında yeterli bilgiye sahip olmadıkları gözlemlenmektedir. KÜ, hastaların yaşam kalitesini olumsuz etkiler. Özellikle kadın cinsiyette veya anjiödem eşlik ettiğinde yaşam kalitesini daha belirgin etkiler. Çalışmamızda KÜ hastalarının takip beklentilerinin hayli fazla olduğunu, yarıdan fazlasının uzman hekim ve hemşireler ile beraber yürütülen takip muayeneleri tercih ettiğini, tamamının bilgilendirme formuna ihtiyaç duyduğunu saptadık. Yaptığımız çalışma sonucunda hasta perspektifinden, hastaların ihtiyaçlarına cevap veren izlem polikliniklerinin gereksinimi açıkça ortadadır. Anahtar Kelimeler: Kronik Ürtiker, Kronik Ürtikerde Takip, Yaşam Kalitesi