Kırsal kalkınmada çevresel müştereklerin rolü: Mekânsal ekonometrik analiz

Çalışmanın temel amacı, kırsal kalkınmada çevresel müştereklerin rolünün analiz edilmesidir. Çalışmanın temel metodolojisini nicel yöntem oluşturmaktadır. Nicel yöntem kapsamında 2023 yılı verileri kullanılmıştır. Çalışmanın araştırma sorusu şu şekilde belirlenmiştir: Çevresel müşterekleri temsil eden yedi bağımsız değişken, kırsal kalkınma endeks değerlerini hangi düzeyde ve yönde etkilemektedir? Öncelikle Temel Bileşenler Analizi (TBA) kullanılarak kırsal illere ait kırsal kalkınma endeks değerleri oluşturulmuştur. Ardından hesaplanan kırsal kalkınma endeks değerleri Mekânsal Ekonometrik modele bağımlı değişken, çevresel müştereklerle ilgili olduğu düşünülen yedi değişken ise bağımsız değişken olarak dahil edilmiştir. Testler sonucunda mekânsal bağımlılığın olduğu bulgusuna ulaşılmış ve Mekânsal Durbin Hata Modeli (SDEM) kurulmuştur. Model sonucunda iki değişkenin istatistiksel olarak anlamlı (rüzgâr enerjisi santralleri sayısı ve çevresel etki değerlendirme raporu gerekli değildir karar sayısı) bir değişkenin ise marjinal olarak anlamlı (PM10 miktarı) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diğer değişkenlerin (hayvan sayısı, mera ve orman miktarları) ise istatistiksel olarak anlamlı olmasa da teorik ve bağlamsal olarak dikkate alınması gereken mekânsal ilişkilere işaret ettiği anlaşılmıştır. Ayrıca çevresel müştereklerin önemini kavrayabilmek amacıyla, geniş kapsamlı bir ekonomik, sosyal ve politik teorik çerçeve oluşturulmuştur.