Kırsal müştereklere yönelik tehditler ve yerel toplumsal hareketler: Pınargözü, Eğricek, Elkondu ve Kalkım köyleri örneği

Bu çalışma, Türkiye'de yerel toplulukların müşterek varlıkları sahiplenme gücünün ürettiği toplumsal hareketin gücüne odaklanmaktadır. Müşterekler, toplumsal ilişkiler dolayımında üretilen ve deneyimlenen ortaklaştırılmış varlıklardır. Müşterekler, gündelik yaşam pratikleri içerisinde anlam kazanır ve mekânsal olarak sabitlenemezdir. Müşterekler ile topluluklar arasındaki ilişki, zaman ve mekân ölçeğinde sahiplenme ilişkisi üretmektedir. Yerel toplulukların müşterek varlıklarla kurduğu somut ve soyut ilişki, söz konusu varlıkların müştereklik niteliğini ve anlamını genişletmektedir. Bu anlamda müşterekler ve müştereklik edimi dinamik bir olgudur; doğal, sosyal ve kültürel yapının birer parçasıdırlar. Sermayenin kentsel mekândan kırsal alanlara yöneldiği neoliberal dönemde müşterekler özelleştirme, kamulaştırma ve mülksüleştirme kıskacında metalaştırılmaktadır. Kırsal mekânda dereler, ormanlar, meralar ve diğer doğa varlıkları sermaye için birikim nesnesine dönüşmektedir. Yerel teoplulukların gündelik yaşam biçimlerini şekillendirdikleri, tarihsel olarak somut ve soyut anlamda bağ kurduğu, geçimlik ilişkisi sürdürdüğü varlıklar sermaye tehdidine maruz kalmaktadır. Sermayenin doğaya ve mekâna müdahale biçimi, yerel toplulukların müşterek varlıklarla ilişkisini dönüştürmekte ve koparmaktadır. Bu çalışma Bakırtepe yöresi özelinde Pınargözü, Eğricek, Elkondu ve Kalkım köyleri örneğinde kırsal müştereklere yönelik tehdide karşı yerel toplulukların müşterekleri sahiplenmeye yönelik direniş pratiklerini incelenmiştir. Saha araştırmasında yerel toplulukların müşterekleri anlamlandırma biçimleri, tarihsel olarak kurdukları somut ve soyut/duygulanımsal ilişkinin gücü toplumsal harekitn gücü doğrudan etkilemiştir. Sahiplenmenin güçlü olduğu dönemde toplumsal hareket de yerel ve yerel-ötesi destek almıştır. Kırsal mekânda nüfusun azalması, şirketin rıza üretimine dayalı stratejileri ve yereldeki çatışmalı ilişkiler toplumsal hareketin gücünü zayıflatmıştır. Yerel toplulukların kültürel müşterek varlıklara erişimin kısıtlanması ve geçimlik kaynaklarına mülksüzleştirerek el konulması, kırsal yapıyı dönüştürmenin yanı sıra direnişin gücünü de baskılamıştır.