Kısa bağırsak sendromu sıçan modelinde jejenum ve terminal ileum adaptasyonunda endoplazmik retikulum stresinin ve değişiminin araştırılması

Amaç: ERS birçok farklı hastalıkla ilişkilendirilmiş olup üzerine çok sayıda çalışma mevcuttur. Ancak, MİBR sonrasında görülen bağırsak adaptasyonunda ERS'nin rolü araştırılmamıştır. Bu çalışmada, MİBR yapılan sıçanların jejenum ve ileumlarındaki adaptasyon süreci ile ERS arasındaki ilişkinin immünhistokimyasal yöntem kullanılarak belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada, 8-10 haftalık toplam 70 Wistar sıçan; kontrol (K) grubu (n=10), Sham (S) grubu (n=30) ve Rezeksiyon (R) grubu (n=30) olmak üzere 3 ana gruba bölündü. S ve R grupları ayrıca adaptasyon sürecinin fazları (akut faz: 0-3. günler; erken adaptif faz: 4-9. günler; idame fazı: 10-15. günler) dikkate alınarak ve bu fazların sonunda sakrifiye edilecek şekilde her biri 10 sıçan içeren üç alt gruba ayrıldı. K grubunda cerrahi işlem uygulanmadı. S grubunda terminal ileum transekte edildi ve rezeksiyon yapılmaksızın anastomoz yapıldı. R grubunda %75'lik MİBR yapılarak KBS modeli oluşturuldu. Cerrahi sonrasında hayvanlara günlük ağırlık takibi yapıldı. Takip süreleri sonunda sakrifiye edilen hayvanların ince ve kalın bağırsaklarının makroskobik/morfolojik ölçümleri yapıldı. Jejenum ve ileum dokuları ışık mikroskobik olarak villus uzunlukları, kript derinlikleri ve kas kalınlıkları açısından değerlendirildi. ERS belirteci olan GRP78 ve proapoptotik CHOP ekspresyonları immünhistokimyasal olarak incelendi. Bulgular: Çalışmanın mortalitesi %8,3 olup deney 65 hayvanla tamamlandı. R gruplarında vücut ağırlıklarında anlamlı azalma saptandı. R grubunda jejenum ve ileumda çap artışı anlamlı olarak farklıydı. S grubunda, ileumdaki histopatolojik değişiklikler kısmen heterojen özellik gösterirken, R grubunda adaptasyonun akut fazından itibaren hem jejenum hem de ileumun villus uzunluklarında, kript derinliklerinde ve kas kalınlıklarında S ve K gruplarına göre anlamlı artış saptandı. R gruplarına ait jejunal GRP78 ekspresyonları tüm adaptasyon fazlarında K ve S gruplarına göre anlamlı olarak arttı. S grubunda ise 3. ve 9. günlerdeki jejunal GRP78 ekspresyonları K grubuna kıyasla anlamlı olarak artarken 9. günde R grubuna göre anlamlı şekilde düşük kaldı. R gruplarının ileal GRP78 ekspresyonlarında, 9. günde K grubu hariç adaptasyonun hiçbir fazında K ve S gruplarına kıyasla anlamlı bir farklılık görülmedi. R gruplarının jejunal CHOP ekspresyonlarının ise K gruplarına kıyasla anlamlı farklılık göstermediği, ancak S grubunda 3 ve 9. günlerde K ve R gruplarına kıyasla anlamlı olarak arttığı görüldü. R gruplarının ileal CHOP ekspresyonlarında K ve S gruplarına kıyasla 3. günde anlamlı bir baskılanma olmasına karşın, 9. günde S ve R gruplarında K grubuna kıyasla anlamlı olarak artmış CHOP ekspresyonları görüldü. Sonuçlar: Morfometrik ve histopatolojik verilerimiz MİBR temeline dayanan deneysel modelimizin KBS oluşturduğunu desteklemiştir. GRP78 özellikle jejenumda gerçekleşen adaptasyon süreci ile daha homojen bir etkileşime sahipken, CHOP ise ileumda gerçekleşen adaptasyon süreci ile heterojen özellikte bir etkileşim göstermiştir. Ayrıca S gruplarının adaptasyon sürecinde de hem GRP78 hem de CHOP ile ilişkili bulguların olduğu görülmüştür. Dolayısıyla ERS'nin jejenum ve ileumdaki adaptasyon süreci ile etkileşimi oldukça kompleks özellikler taşımaktadır. Bu nedenle KBS'de ince bağırsakların adaptasyon sürecinde ERS'nin rolünü daha ayrıntılı olarak irdeleyecek çalışmalara gereksinim vardır. Anahtar kelimeler: kısa bağırsak sendromu, masif ince bağırsak rezeksiyonu, endoplazmik retikulum stresi, GRP78, CHOP