Kısmi kesin hükümsüzlük

TBK m. 27/2 hükmüne göre taraflar yapmış oldukları sözleşmelerin içerdiği bir kısım hükümlerin kesin hükümsüz olması nedeniyle bu kısımlar olmadan sözleşmeyi yapmayacak olduklarını ileri sürerek sözleşmenin tamamının kesin hükümsüzlüğünü talep edebilirler. Kısmi kesin hükümsüzlüğün uygulanabilmesi tarafların farazi iradelerinin de bu yönde olmasına bağlıdır. Fakat tarafların iradelerinden açıkça sözleşmenin tamamının kesin hükümsüz olmasını istedikleri sonucuna varılması halinde sözleşmenin tamamı kesin hükümsüz sayılır. Kanun koyucu bu hükümle aslında kısmi kesin hükümsüzlük yaptırımının kural olarak uygulanacağını öngörmüştür. Fakat taraflara sözleşmenin tamamının hükümsüzlüğünü talep edebilme imkânını da vermiştir. Nitekim böyle bir hükmün öngörülmüş olması taraflara her durumda sözleşmenin tamamının kesin hükümsüzlüğünü ileri sürme imkânı vermez. Kanun koyucu özellikle kesin hükümsüz olan kısımlar olmadan sözleşmenin yapılmayacak olduğu iddiasının dürüstlük kuralına aykırı bir şekilde ileri sürüldüğü hâllerde kesin hükümsüzlük yaptırımının uygulanmasını sınırlayıcı bazı düzenlemeler öngörmüştür. Bu düzenlemeler daha çok sözleşmede zayıf konumda bulunan tarafın korunmasına yönelik düzenlemeler olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle tarafların sözleşmenin kesin hükümsüzlüğüne kendilerinin yol açtığı durumlarda veya sözleşmenin üzerinden uzunca bir süre geçtikten ve sözleşmeden doğan edimlerin önemli bir kısmının yerine getirilmiş olmasından sonra kesin hükümsüzlüğün ileri sürülmesi dürüstlük kuralına aykırı bir şekilde hakkın kötüye kullanılmasına sebep olur. Bu durumların söz konusu olduğu hallerde kanun koyucu sözleşmenin tamamının hükümsüzlüğünün ileri sürülmesini sınırlamıştır. Kesin hükümsüzlük yaptırımının uygulanmasının sınırlandırıldığı düzenlemelerin incelenmesi amacıyla tezin ilk bölümünde genel anlamda hukuki işlemlerin hükümsüzlüğü ele alınmıştır. İkinci bölümde kesin hükümsüzlük yaptırımı ve kesin hükümsüzlüğe neden olan hâller üçüncü ve son bölümde ise kısmi kesin hükümsüzlük yaptırımı ve kısmi kesin hükümsüzlük yaptırımının ileri sürülerek sözleşmenin tamamının hükümsüzlüğünün talep edilebilmesinin sınırlandırıldığı düzenlemeler incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kesin Hükümsüzlük, Kısmi Kesin Hükümsüzlük, Kesin Hükümsüzlüğün Sınırlandırılması, Dürüstlük Kuralı, Sözleşme