Kültürel miras yapılarında ulaşım sistemleri kaynaklı titreşimlerin etkisi ve örnekler üzerinden değerlendirilmesi

Kentlerin gelişmesiyle birlikte hareketliliğin artmasıyla üretilen titreşimler de artmaktadır. Kentleşmenin hızlı artışı ulaşım sistemlerinin gelişmesini sağlamıştır. Bunun sonucunda şehir merkezlerinde bulunan kültürel miras yapılarının erişim için ulaşım sistemleri kaynaklı titreşimle karşılaşması sıklaşmıştır. Titreşimler, insan sağlığını olumsuz etkilemesinin yanı sıra kültürel miras yapılarında hasar oluşturma potansiyeli bulundurmaktadır. Titreşimlerin yapı üzerindeki etkisi; titreşim kaynağı, kaynak alıcı arasında iletim yüzeyi ve yapının özellikleri olmak üzere üç ana parametreye göre değerlendirilmektedir. Yasal düzenlemelerde titreşim değerlendirmesi, bu parametrelere bağlı titreşim yoğunluk bilgisi üzerinden ilgili gösterge seçimiyle yapılmaktadır. Kültürel değerlerin gelecek nesillere aktarımını sağlamak, bu yapılarda titreşimlerin etkisinin izlenmesini, oluşabilecek hasarları önlemeyi gerektirmektedir. Bu doğrultuda tez çalışmasının amacı, ulaşım sistemleri kaynaklı titreşimlerin kültürel miras yapıları üzerindeki etkisini örnek yapılar üzerinden irdelemektir. Bu amaç doğrultusunda; çalışma, titreşim değerlendirme parametrelerini derleyerek, uygulamada ve yasal düzenlemeler bakımından yapılarda hasar oluşturma durumu için titreşim izleme çalışmaları gerekliliğini ve titreşim önlem çalışmalarının yapılar özelinde geliştirilmesinin önemini vurgulama hedefindedir. Tez kapsamında yapılan alan çalışmasında, Eskişehir ili seçilmiş, üç örnek yapı belirlenmiş; alan ölçmeleri ile titreşim hızı ve çevresel gürültü düzeyi ölçümlenmiş, sonuçlar karşılaştırılarak tartışılmış, yasal düzenlemelere göre hasar kriterleri ve titreşim sınır değerleri ile ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Alan çalışmasıyla elde edilen verilere göre; titreşim ölçümlerinde her üç yapıda uluslararası sınır değerlerin aşılmadığı, ulusal çerçevede yapı özelinde aşımın gerçekleştiği görülmüştür. Alan ölçümüne bağlı titreşim etkisini belirleyen parametrelerin her yapı özelinde değerlendirilmesi; ulusal yasal düzenlemede titreşim ölçüm göstergelerinin kullanıcı rahatsızlık ve konfor ile hasar etkis değerlendirmesindeki ayrımın gözetilerek kullanılması gerekliliği ortaya konmuştur. Bu çalışma, BİDEB 2210/A Yurtiçi Yüksek Lisans Burs Programı kapsamında TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir.