Kümelenmeye yönelik Türkiye'de uygulanan devlet destekleri: TR82 bölgesi için örnek bir kümelenme modeli önerisi

Kümelenme, ulusal rekabetçilik ve kalkınma politikalarında çok başarılı bir yaklaşım olarak benimsenen, son zamanlarda araştırma yapanların meraklarını çeken bir konudur. Bu bağlamda bu tez çalışmasında belirlenmiş coğrafi bölgelerde oluşturulan kümelenmelerin, kendine özgü yönlerinin ortaya çıkarıldığı sektörlerde rekabet avantajı sağladıkları yapılan araştırmalar sonucunda ortaya çıkmıştır. Bundan dolayı sektörel yoğunlaşmanın olduğu bölgelerde kümelenme yaklaşımının uygulanması ve benimsenmesi açısından bu tez çalışmasının yararlı olabileceği düşünülmüştür. Teknolojik gelişmeler sonucu yaşanan değişimler ve küreselleşme ile birlikte hükümetler tarafından gerçekleştirilmesi gereken faaliyetler arasında yer alan kümelenme yapıları bölgesel kalkınma ve küresel rekabet elde edebilme araçlarından biri olarak kullanılmaktadır. Kümelenme yapılanmalarının başarılı sonuçlar elde edebilmesi ve sürdürülebilmesi için son dönemlerde devletler tarafından politikalar oluşturulmaktadır. Bu bağlamda Türkiye'de çalışmada da belirtildiği üzere kümelenme yapısına ve küme içerisinde yer alan aktörler ile ilgili geçmişte ve günümüzde halen destekler sağlanmaktadır. Bu çalışmada, TR82 Bölgesinde imalat sanayisinde yer alan sektörler üzerinden örnek bir kümelenme model önerisi oluşturulmaya çalışılmıştır. İlk önce üç yıldız analiz yöntemi kullanılarak imalatçı sektörler arasından dört sektörde kümelenme potansiyeli tespit edilmiştir. Daha sonra TR82 Bölgesinde bu dört sektörün mevcut durumu, diğer Düzey-2 bölgeleri ile karşılaştırılarak analiz edilmiştir. Sektörlerin il ve ilçelerdeki dağılımı araştırılmış ve sektörlerin belirli bir bölge ya da ilçe içerisinde yenilikçilik kapasitesi, sektördeki rekabet avantajı ve yoğunlaşma durumu incelenmiştir. Analiz sonucunda iki alt küme tespit edilmiş olup, işletmeye özgü bilgiler ve devlet desteklerinin küme oluşumuna etkileri göz önünde bulundurularak TR82 Bölgesi üzerinde bir örnek kümelenme model önerisi oluşturulmuştur.