Kur'ân-ı Kerîm'deki tekrarlar bağlamında Tâcül-Kurrâ Mahmûd b. Hamza b. Nasr el-Kirmânî'nin el-Burhân fî Tevcîhi Müteşâbihi'l-Kur'ân adlı eserinin incelenmesi

Tâcül-Kurrâ el-Kirmânî hicrî 5. ve 6. asırlar arasında yaşamış, İslâmî ilimler alanında mümtaz şahsiyetlerden biridir. Küçük yaştan itibaren İslâmî ilimler ile meşgul olmuş; ulûmü'l-Kur'ân, tefsir ve nahiv ilimleriyle ilgili önemli eserler kaleme almıştır. Tabakat kaynaklarında Kirmânî'nin ilmî hayatı ve kişiliği hakkında geniş malumat olmasa da 'el-İmâm', 'Tâcül-Kurrâ', 'el-Mukrî', 'el-Muhakkik', 'Burhânüddîn', 'Nurü'd-dîn', 'el-Fakih' ve 'Sika' gibi kullanılan bazı ifadeler/nitelemeler onun çok yönlü bir âlim olduğunu ve ilmî üstünlüğünü göstermektedir. Nitekim Yâkût el-Hamevî, İbnü'l-Cezerî ve Süyûtî gibi âlimler onun çeşitli alanda eserlere sahip, idrak gücü yüksek, ince kavrayış ve parlak bir zekâya sahip olduğunu aktarmışlardır. Kirmânî'nin kaleme aldığı önemli eserlerden biri de el-Burhân fî Tevcîhi Müteşâbihi'l-Kur'ân adlı eserdir. Kirmânî bu eserinde ulûmü'l-Kur'ân'ın konularından olan Kur'an'daki lafzî tekrarları açıklamaktadır. Kirmânî bu eserinin mukaddimesinde daha önce Kur'an'daki tekrarları ihtiva eden bazı eserler olduğunu ifade etmekle beraber bu kitapları yeterli bulmadığını aktarmaktadır. Ona göre, daha önce bu konuda yapılan çalışmalarda, tekrar edilen ayetlerin bir araya getirilmesiyle iktifa edildiği ve bunların sebepleri, illetleri ve hikmetlerinin izahının yapılmadığını savunmaktadır. Daha sonra ise bu âyetlerin tefsir ve te'viline girmeden, birbirinin benzeri olan ve tekrar eden âyetlerdeki ziyâde-noksan, takdim-tehir ve ibdâlî gerektiren sebep, illet ve hikmetlerin neler olduğunu açıklayacağını, kendisinin takip edeceği bu yöntem ve metot ile bunun bir ilk olacağını ifade etmektedir. Müellifin mukaddimesindeki bu iddiadan hareketle hazırladığımız bu çalışma, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; çalışmanın konusu, amacı ve önemi gibi mevzular hakkında bilgi verilmiştir. Ardından birinci bölümde müellifin yaşadığı dönem, hayatı, ilmî kişiliği ve eserleri gibi konulara yer verildikten sonra ikinci bölümde tekrar, tekrârü'l-Kur'ân kavramıyla ilgili konular incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise bu eserin tanıtımı, ulûmü'l-Kur'ân'a etkisi, müellifin tekrarları izah ederken kullandığı metot ve kitaptan örnekler verildikten sonra, gerekli görülen yerlerde değerlendirme yapılmıştır.