Küresel iklim değişiklğinin akarsuların akış potansiyellerine etkisi; Bingöl Göynük Çayı örneği

İklim değişikliği insan kaynaklı veya doğal olaylar neticesinde oluşabilmektedir. Günümüzde yaşanan iklim değişikliğinin büyük oranda insanoğlunun yanlış sanayileşme politikaları neticesinde meydana geldiği düşünülmektedir. Sanayi devrimiyle birlikte fosil yakıt kullanımının artması, dünya nüfusunun artışı ve dolayısıyla ormanların büyük oranda tahribata uğraması gibi etkenlere bağlı olarak karbon yayılımı (emisyonu) ciddi oranda artmıştır. Atmosfere salınan karbon ve diğer bazı gazların miktarının olması gereken değerlerin üzerine çıkması iklim değişikliğinin ana nedenleri arasında sayılmaktadır. İklim değişikliğinin nedenlerini ve sonuçlarını değerlendirmek amacıyla dünyada her yıl düzenli olarak Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) toplantıları düzenlenmektedir. Bu toplantılarda hazırlanan değerlendirme raporları dikkate alındığında, yeryüzündeki pek çok bölgede yağış, rüzgâr, sıcaklık vb. meteorolojik olayların zamansal ve konumsal olarak değiştiği görülmektedir. Bu meteorolojik olaylardaki değişimler, kısıtlı tatlı su kaynaklarından olan akarsuların akış potansiyelini önemli ölçüde etkilemektedir. Özellikle son yıllarda temiz suya olan talebin artması ve buna karşılık su kaynaklarının sınırlı olması, mevcut kaynakların en uygun şekilde kullanılmasını gerektirmiştir. Bu yüzden su kaynaklarının planlanmasında ve projelendirilmesinde hesapların doğru bir şekilde çözüme ulaştırılması gerekmektedir. Bu çözümlere ait planlamaları yaparken, gelecekle alakalı tahmin yöntemleri arasında küresel iklim değişikliği çalışmalarında kullanılan eğilim analizleri önemini artırmaktadır. Bu çalışmada; iklim değişikliğinden etkilendiği düşünülen su kaynaklarından biri olan Bingöl-Göynük Çayı ve Havzası incelenmiştir. Göynük havzanın iklim parametrelerinin, literatürde yaygın olarak kullanılan trend analiz testleri yapılarak doğrudan insan müdahelesinden bağımsız değişimleri değerlendirilmiştir. Ayrıca İklim parametrelerindeki değişimlerin Göynük Çayı akımlarına olan etkisi araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar yorumlanarak literatürde verilen çalışmalar ile karşılaştırılarak yorumlanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: İklim Değişikliği, Akarsu Modelleme, Yönelim (Trend) Analizi, Göynük Çayı