Kurumsal performansın ölçülmesinde kurumsal karne hedeflerinin iç kontrol sistemi ile değerlendirilmesi: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi örneği

Herhangi bir iş veya hizmetin yerine getirilmesi şeklinde tanımlanabilen performans özel sektör kuruluşları için de kamu kurumları için de önem arzeden bir kavramdır. Performansın ölçümünde 1980'li yıllar dönüm noktası olmuştur. 1980'li yıllara değin performans ölçümünün temel vurgusu kâr ve verimlilik gibi finansal ölçümler üzerinde yoğunlaşmış iken, 1980'li yıllardan sonra çok boyutlu performans ölçüm yöntemleri ortaya konulmuş olup bunlardan biri de David NORTON ile Robert Samuel KAPLAN tarafından modelleştirilen Balanced Scorecard yöntemidir. Balanced Scorecard kavramı dilimize çok farklı şekillerde tercüme edilmiş olup tez genelinde kurumsal karne şeklindeki ifade tercih edilmiştir. Kamu kurumu olan belediyelerde performans ölçümü için 2002 yılında Belediyelerde Performans Ölçüm Projesi (BEPER) uygulamaya sokulsa da gelinen aşamada proje beklenilen faydayı göstermemiş, belediyelerde performans ölçümü için kabul gören bir model olamamıştır. Tezde, özel sektör için geliştirilen ve kamu kurumları için de uygulanabileceği bizzat model kurucuları tarafından ifade edilen kurumsal karne modelinin belediyelerde uygulanabilirliği incelenmiştir. Kurumsal karne modelinin boyutlarının içeriği ve sıralaması kamu kurumu olan belediyeler için uyarlanmış, herbir boyut altında faaliyetler ve faaliyetler için hedefler belirlenmiştir. Dönem sonunda faaliyetlerin gerçekleşme seviyeleri ile hedeflenen seviyeler karşılaştırılmış, ortaya çıkan sapmaların sebepleri irdelenmiş ve sapmaları giderici tarzda faaliyetler planlanmak suretiyle performansın arttırılması hedeflenilmiştir. Tez dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde performans kavramı ile ilgili genel bilgiler yer almakta, çok boyutlu performans ölçüm yöntemleri açıklanmakta, çok boyutlu performans ölçüm yöntemlerinden biri olan Kurumsal Karne modeli ele alınmakta, kurumsal karne modelinin kamu kurumları için uyarlanmasıyla boyutların sıralaması ve içeriğinde meydana gelen değişiklikler ve nihayetinde kurumsal karne modelinin uygulanma aşamaları belirtilmektedir. İkinci bölümde belediyelerde bütçe kavramı ele alınmakta, bütçenin hazırlanma süreci detaylandırılmaktadır. Tezin üçüncü bölümünde iç kontrol kavramı ele alınmakta, iç kontrolün iç denetim ile ilişkisi, iç kontrol sürecinde görev alanlar, COSO iç kontrol modeli başta olmak üzere iç kontrol modelleri tanıtılmaktadır. Tezin dördüncü ve son bölümünde ise Kocaeli Büyükşehir Belediyesi genelinde Kurumsal Karne modelinin uygulanması, kurumsal karne boyutları için belirlenen hedefler ile gerçekleşmelerin karşılaştırılarak, ortaya çıkan sapmaların Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği ışığında irdelenmesi yer almaktadır.