Kütüb-i Sitte Ricâli'nde ibâdet ilim ilişkisi (Tehzîbü't-Tehzîb)

Sünnetin, Kur'an'dan sonra ikinci kaynak olması ?slam âlimlerinin bu kaynağı koruma ve anlama çalısmaları üzerinde yoğunlasmasına sebep olmustur. Kaynağını Hz. Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)'den alan Sünnet'in ve bunun yazıya geçirilmis sekli olan hadislerin zamanımıza sağlıklı bir sekilde ulasması, gönlünü bu hizmete adayan ?slam âlimlerinin çabalarıyla gerçeklesmistir. Hadislerin değeri onu günümüze tasıyan ravilerin arastırılmasını gerektirmis ve bunun sonucunda tabakat eserleri vücuda getirilmistir. Tabakat eserlerinin yazılıs amacı hem bu değerli insanların hayatını ortaya koymak hem de kötü niyetli kimselerin durumlarını belirtmektir. Bu amaçla, sahih hadisleri ihtiva eden Kütüb-i Sitte'de rivayetleri bulunan ravilerin hayatlarını esas alan rical eserleri kaleme alınmıstır. Bunların en meshurlarından biri de ?bn Hacer el-Askalânî'nin yazmıs olduğu Tehzîbü't-Tehzîb'dir. Türünün en önemli eseri olan Tehzîb'de yaklasık on iki bin ravinin hayatı incelenmistir. Biz çalısmamızda bu eseri temel alarak ravilerin ibadet hayatlarını ve ibadet hayatlarıyla ilmî yönleri arasındaki iliskiyi inceledik. ?badet hayatlarıyla ilmî yönleri arasındaki iliski olumlu mudur; yoksa olumsuz mudur? Olumlu ise bu, pratikte ne anlam ifade etmektedir? Olumsuz ise hangi açılardan olumsuzdur? sorularının cevaplarını arastırdık. Amacımız Kütüb-i Sitte ricali üzerine yazılmıs bu eseri tetkik ederek hem ibadet-ilim iliskisini ortaya koymak hem de Kütüb-i Sitte ricalinin ibadet hayatlarını anlamaya çalısmaktır. Arastırma neticesinde yaklasık yüz elli raviyi incelenmis bulunmaktayız. Ortaya çıkan sonuç, ravilerin ibadet hayatlarına son derece önem verdiklerini göstermektedir. ?badete verdikleri önemin, ilmî hayatları üzerinde de etkili olduğu gözlemlenmektedir. Genel itibariyle ravilerin, ibadet hayatlarıyla ilmî yönleri arasındaki iliski müsbet yönde sekillenirken bazı ravilerin ileri derecede ibadete düskün olmaları ilmî yönleri üzerinde olumsuz etkilere sebep olmustur.