Kızılçamın (Pinus brutia ten.) Çameli-Göldağı orijinli Asar-Antalya klonal tohum bahçesinde eşleşme sisteminin ve genetik kontaminasyonunun saptanması

ÖZET KIZILCAMIN (PİNUSBRUTÎA TEN.) ÇAMELİ-GÖLDAGI ORİJİNLİ ASAR-ANTALYA KLONAL TOHUM BAHÇESİNDE EŞLEŞME SİSTEMİNİN VE GENETİK KONTAMİNAS YONUN SAPTANMASI Nuray KAYA Doktora Tezi, Biyoloji Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Kani IŞIK Ekim 2001, xii + 81 sayfa Bu çalışmanın amacı, Asar- Antalya'da kurulmuş bulunan 1 1 yaşındaki bir kızılcam (Pinus brutia Ten.) klonal tohum bahçesinde eşleşme sistemini ve polen kontaminasyonu oranını izoenzim analizleri yardımıyla tahmin etmektir. İzoenzim analizleri için Asar tohum bahçesi ve tohum bahçesine yakın iki doğal populasyondan (Populasyon A ve Populasyon B) toplanan tohumların megagametofit ve embriyo dokuları kullanıldı. Analizler, dokuz enzim sistemi tarafından kodlanan 14 lokusta yapıldı. Çalışılan lokuslar bakımından Asar tohum bahçesindeki 28 klonun genotipi, her bir klondan örneklenen tohumların megagametofitik dokusundaki bantlaşma yapışma göre belirlendi. Tohum bahçesindeki 28 klonun her biri beklendiği gibi farklı genotiplere sahipti. Ancak, incelenen toplam 84 rametten %6'sının ait oldukları sanılan klonlara ait olmadıkları tespit edildi. Çok-lokus tahmin yöntemine dayanarak kendinden-başka bireylerle döllenme sonucu oluşan yaşayabilir nitelikteki tohumların oranının (U) 0.947 olduğu bulundu. Başka bir deyişle, kendi-kendine döllenme sonucu oluşan tohumların oranının ise %5.3 olduğu belirlendi. Kendinden-başka bireylerle döllenme oranının %85.7'si tohum bahçesi dışından gelen polenlerle, %9'u ise tohum bahçesi içindeki klonlar arasındaki polenlerle gerçekleşmiştir. Tohum bahçesinde polen kontaminasyonu yoluyla oluşan tohumların tahmin edilen oranı (m) oldukça yüksek (%85.7) bulundu. Bu düzeydeki polen kontaminasyonunun, tohum bahçesi tohumlarında öngörülen genetik kazancı %43 kadar azaltacağı belirlendi.ANAHTAR KELİMELER: Eşleşme sistemi, polen kirliliği, gen göçü, Pinus brutia, izoenzim JÜRİ: Prof. Dr. Kani IŞIK Prof. Dr. Fatih TOPÇUOĞLU Prof. Dr. İbrahim UZUN Prof. Dr. Mustafa GÖKÇEOĞLU Prof. Dr. Musa GENÇ u