Depremlerin tetiklediği heyelanların yaratmış olduğu etkilerin fiber optik yöntemlerle laboratuvarda test edilmesi

Heyelanlar dünyada ve Türkiye'de en yıkıcı doğal afetlerden biri olup büyük can kayıplarına ve ekonomik sorunlara yol açmaktadır. Günümüzde heyelanlar ve kütle hareketleri gibi kayma tehlikesi olan kütlelerin izlenmesinde kullanılan inklinometreler, tiltmetreler, ekstensometreler, yersel yüzeysel dijital ölçüm sistemleri (örneğin, radar, lazerli tarayıcı, elektro optik, total istasyon, vb.) gibi çok farklı uygulamalar mevcuttur. Ancak, kendine has avantaj ve dezavantajları olan bu yöntemlerin eş zamanlı izleme sistemlerine uygulanabilirliğinden ziyade, meydana gelen deformasyonları belirlemek ve izlemek için kullanılmakta olduklarından, zamansal çözünürlükleri tekrarlanma periyotlarına bağlıdır. Fiber optik sistemler ise kolay ve yüksek hızlı veri aktarımı sağlamaları, küçük çaplı ve hafif olmaları, birim deformasyon ve sıcaklık değişimlerine duyarlılıkları, geniş bant aralığı ile çalışabilmeleri, çevresel ve elektromanyetik etkilere karşı dirençli olmaları, düşük maliyetleri ve eş zamanlı izleme gerçekleştirebilmeleri sebebiyle diğer yöntemlere üstünlük gösterebilmektedir. Bu teknik özellikleri aynı zamanda erken uyarı sistemleri için de önemli bir ihtiyaçtır. Bu tez çalışmasının amacı, litolojik birim ve yenilme tiplerinden bağımsız olarak herhangi bir tetikleme mekanizması sonucunda oluşan kayma yüzeyindeki hareketi fiber optik kabloda oluşan deformasyon ile eş zamanlı izleme yoluyla takip ederek heyelan sahasında güvenilir bir izleme sistemi geliştirmek için laboratuvar ortamında bir heyelan simülatörü kurulmasıdır. Bu amaçla, laboratuvarda kurulan sarsma tablası vasıtasıyla üretilen dinamik tetikleme mekanizmasına bağlı olarak heyelanın kayma yüzeyinde yaratmış olduğu deformasyon hareketi incelenmiştir. Bu sayede fiber optik kabloların hassasiyeti laboratuvar ölçeğinde kurulan heyelan simülatörü yardımıyla farklı bakış açılarından test edilmiştir. Bu çalışmaların sonucunda, gerçek zamanlı bir heyelan sahasında kullanılmak üzere uygun fiber optik kablo seçimi ile ilişkili hassasiyet analizleri yapılmıştır. Bu ölçümler laboratuvar ortamında potansiyometre yardımıyla deformasyon ölçümleriyle ilişkilendirilmiş ve sistemin güvenirliği üzerine değerlendirmeler yapılmıştır.