Laparoskopik kolesistektomi öncesi öğretimin ameliyat sonrası solunum konforu, ağrı ve memnuniyete etkisi

ÖZETElif ÇALIKLaparoskopik Kolesistektomi Öncesi Öğretimin Ameliyat Sonrası Solunum Konforu,Ağrı ve Memnuniyete Etkisi.Laparoskopik kolesistektomi ameliyatı olan hastalara ameliyat öncesi verilenöğretimin, ameliyat sonrası hastanın solunum konforu, ağrı düzeyi ve hemşirelikbakımından memnuniyeti üzerine etkilerini belirlemek amacıyla planlanan randomizekontrollü, ön test son test modeline uygun deneysel bir çalışmadır.Araştırma, Kütahya Devlet Hastanesi'nde laparoskopik kolesistektomininyapıldığı genel cerrahi kliniğinde 17 Kasım 2006 - 19 Ocak 2007 tarihleri arasındayapılmıştır. Örneklemimiz; 19'u kontrol, 20'si çalışma grubu olmak üzere toplam 39kadından oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında; Kişisel Veri Formu, SolunumFonksiyon Test Cihazı, Solunum Fonksiyon Test Değerleri Formu, Görsel Ağrı SkalasıFormu, Hemşirelik Bakımından Memnuniyet Ölçeği kullanılmıştır.Araştırma için Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik Kurul'undan veKütahya Devlet Hastanesinden onay alınmıştır. Verilerin toplanmasına, hastanınlaparoskopik kolesistektomi ameliyatı kararının verildiği ve ameliyat günün belirlendiğipoliklinik safhasında başlanmıştır. Çalışma grubundaki bireylerin öğretimi, öğretimprosedüründe yer alan; derin solunum, diyafragmatik solunum, büzük dudaksolunumu, huffing ve destekli öksürme egzersizleri, ameliyattan 72 saat ve 12 saatöncesi, sözlü anlatım yöntemi ve uygulama teknikleri kullanılarak yapılmıştır. Çalışmagrubunda yer alan hastaların ameliyat sonrası uygulamaları saat başı etkin bir şekildetekrarlamaları sağlanmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesi; SPSS 13,00 paketprogramı kullanılarak yapılmıştır.Araştırma sonucunda; çalışma grubundaki bireylerin solunum fonksiyon testdeğerlerinden FVC ve FEV1 ortalama değerleri, ameliyat sonrası 6. saatte kontrolgrubundan yüksek ve aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0.05). Diğer ortalama değerler kontrol gurubundan yüksek olmasına karşın, gruplararasında istatistiksel olarak fark bulunmamıştır (p>0.05). Çalışma grubundakibireylerin ameliyat sonrası 12. saat solunum fonksiyonları test değerlendirildiğinde;FVC, FEV1, FEF % 25, FEF % 50, FEF % 75 ve PEF ortalama değerleri, kontrolgrubundan yüksek ve gruplar arası fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0.05). Diğer ortalama değerler kontrol gurubundan yüksek olmasına karşın, gruplararasında istatistiksel olarak fark bulunmamıştır (p>0.05). FEV1/FVC ortalama değeriise gruplar arasında istatistiksel olarak fark oluşturmamıştır (p>0.05).Araştırmamızda, çalışma grubundaki bireylerin, ameliyat sonrası 12. ve 24. saatkarın içi VAS ağrı düzeyi puan ortalamaları, kontrol grubundaki bireylerden dahadüşük düzeyde ve gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0.05). Diğer saatlerde ölçülen karın içi VAS ağrı düzeyi puan ortalamaları kontrolgrubundaki bireylerden daha düşük düzeyde olmasına karşın, gruplar arası istatistikselolarak fark bulunmamıştır (p>0.05). Çalışma grubundaki bireylerin, ameliyat sonrası24. saat trokar giriş yerleri VAS ağrı düzeyi puan ortalamaları, kontrol grubundakibireylerden daha düşük düzeyde ve gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıbulunmuştur (p<0.05). Diğer saatlerde ölçülen trokar giriş yerleri VAS ağrı düzeyi puanortalamaları kontrol grubundaki bireylerden daha düşük düzeyde olmasına karşın,gruplar arası istatistiksel olarak fark bulunmamıştır (p>0.05). Çalışma grubundakibireylerin, ameliyat sonrası 1., 3., 6., 12. ve 24. saatte omuzdaki VAS ağrı düzeyi puanortalamaları kontrol grubundaki bireylerden daha düşük düzeyde olmasına karşın,gruplar arası istatistiksel olarak fark bulunmamıştır (p>0.05).Araştırmamızda ameliyat sonrası taburculuk döneminde kontrol ve çalışmagrubundaki bireylere uygulanan, hemşirelik bakımından memnuniyet ölçeği puanortalamaları değerlendirildiğinde; gruplar arasında istatistiksel fark oluşturmadığıgörülmüştür (p>0.05). Çalışma grubu bireylerinin hemşirelik bakımından memnuniyetpuan ortalaması 72.1±15.3.bulunmuştur.Sonuç olarak; öğretim prosedüründe yer alan, derin solunum, diyafragmatiksolunum, büzük dudak solunumu, huffing ve destekli öksürme egzersizlerinin ameliyatöncesi öğretiminin, ameliyat sonrası solunum konforunu arttırmakta ve ağrı düzeyinidüşürmekte etkili olduğu saptanmıştır. Hemşirelik bakımından hasta memnuniyetini iseartama ya da azalma yönünde değiştirmediği görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Kolesistektomi, laparoskopi, solunum fonksiyon testleri,postoperatif ağrı, hemşirelik